NGƯỜI CÓ NHIỀU BỆNH NỀN NÊN XÂY DỰNG LỊCH KHÁM SỨC KHỎE RIÊNG RA SAO?

Người có nhiều bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, bệnh tim mạch, bệnh thận, gan hoặc bệnh xương khớp thường không phù hợp với một lịch khám sức khỏe “mỗi năm một lần” giống người khỏe mạnh. Một lịch khám hợp lý giúp tránh bỏ sót diễn tiến âm thầm, phát hiện sớm biến chứng và hạn chế tình trạng đến khi có triệu chứng nặng mới đi khám.

Vì sao người có nhiều bệnh nền cần lịch khám riêng?

Mỗi bệnh mạn tính có cách theo dõi khác nhau.

Người tăng huyết áp cần chú ý huyết áp và nguy cơ tim mạch. Người đái tháo đường cần theo dõi đường huyết, HbA1c, thận, mắt và bàn chân. Người bệnh thận lại cần kiểm tra creatinin, độ lọc cầu thận, điện giải và nước tiểu.

Nếu một người đồng thời mắc nhiều bệnh, các yếu tố này có thể tác động qua lại.

Ví dụ, đái tháo đường và tăng huyết áp đều có thể làm tăng nguy cơ tổn thương thận. Một số thuốc điều trị bệnh tim mạch, huyết áp hoặc lợi tiểu cũng có thể ảnh hưởng đến điện giải hoặc chức năng thận.

Do đó, khám sức khỏe với người nhiều bệnh nền không nên chỉ là “làm lại một gói xét nghiệm tổng quát”, mà cần có kế hoạch theo dõi có chủ đích.

Nên chia lịch khám thành những nhóm nào?

Một cách thực tế là chia lịch theo dõi thành 3 nhóm.

Theo dõi tại nhà

Một số chỉ số có thể được theo dõi thường xuyên tại nhà như:

Huyết áp.
Nhịp tim.
Đường huyết nếu có chỉ định.
Cân nặng.
Phù chân.
Khó thở.
Lượng nước tiểu khi có bệnh thận hoặc suy tim.
Các triệu chứng mới xuất hiện.

Việc ghi lại các chỉ số này giúp bác sĩ nhìn thấy xu hướng thay đổi giữa hai lần khám.

Khám định kỳ theo bệnh nền

Tùy từng bệnh, bác sĩ có thể hẹn tái khám sau vài tuần, vài tháng hoặc khoảng thời gian dài hơn.

Người bệnh không nên tự kéo giãn lịch tái khám chỉ vì “thấy khỏe”, đặc biệt khi đang sử dụng nhiều loại thuốc hoặc mới thay đổi phác đồ.

Khám sức khỏe tổng quát theo chu kỳ

Ngoài việc theo dõi từng bệnh, vẫn nên có một lần đánh giá tổng thể để xem những vấn đề khác có bị bỏ sót hay không.

Khám tổng quát có thể giúp bác sĩ đánh giá lại toàn bộ nguy cơ tim mạch, chuyển hóa, gan, thận, dinh dưỡng, vận động và các chương trình tầm soát phù hợp với tuổi.

Người tăng huyết áp nên theo dõi những gì?

Ngoài huyết áp, người tăng huyết áp thường cần được đánh giá thêm:

Chức năng thận.
Điện giải.
Đường huyết.
Mỡ máu.
Điện tâm đồ khi có chỉ định.
Nguy cơ tim mạch tổng thể.

Nếu huyết áp đang ổn định, lịch tái khám có thể thưa hơn so với giai đoạn mới phát hiện bệnh hoặc đang điều chỉnh thuốc.

Ngược lại, nếu huyết áp dao động nhiều, thường xuyên đau đầu, chóng mặt, đau ngực hoặc khó thở, cần được đánh giá sớm hơn.

Người đái tháo đường cần lịch theo dõi khác

Với đái tháo đường, việc chỉ đo đường huyết tại nhà là chưa đủ.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể theo dõi:

Đường huyết.
HbA1c.
Chức năng thận.
Albumin niệu hoặc protein niệu.
Mỡ máu.
Huyết áp.
Mắt.
Bàn chân.
Cân nặng.

Tần suất kiểm tra phụ thuộc vào mức độ kiểm soát đường huyết, thời gian mắc bệnh, thuốc đang sử dụng và biến chứng kèm theo.

Người có bệnh gan, thận cần lưu ý gì?

Người bệnh gan mạn tính có thể cần theo dõi men gan, bilirubin, albumin, siêu âm gan và một số xét nghiệm chuyên sâu khác theo chỉ định.

Người có bệnh thận cần chú ý:

Creatinin.
Độ lọc cầu thận ước tính.
Điện giải.
Nước tiểu.
Huyết áp.
Phù.
Thuốc đang sử dụng.

Điều quan trọng là các xét nghiệm này không nên được thực hiện theo một lịch cứng nhắc giống nhau cho tất cả mọi người.

Mức độ bệnh ổn định hay tiến triển mới là yếu tố quyết định tần suất kiểm tra.

Khi nào cần đi khám sớm hơn lịch hẹn?

Không nên chờ đến ngày tái khám nếu xuất hiện các dấu hiệu như:

Đau ngực.
Khó thở tăng dần.
Ngất hoặc gần ngất.
Huyết áp tăng rất cao hoặc giảm bất thường.
Đường huyết tăng hoặc giảm nghiêm trọng.
Phù chân tăng nhanh.
Tiểu ít rõ rệt.
Vàng da, vàng mắt.
Mệt lả, lú lẫn.
Xuất hiện tác dụng phụ rõ sau khi dùng thuốc mới.

Lịch khám định kỳ chỉ áp dụng khi tình trạng đang tương đối ổn định.

Xây dựng lịch khám nên bắt đầu từ đâu?

Người có nhiều bệnh nền nên bắt đầu bằng một lần đánh giá tổng thể.

Bác sĩ cần xem lại toàn bộ bệnh sử, thuốc, kết quả xét nghiệm, nguy cơ biến chứng và mục tiêu điều trị.

Sau đó có thể lập một lịch đơn giản theo tháng hoặc quý, ghi rõ:

Khi nào tái khám.
Chỉ số nào cần theo dõi tại nhà.
Xét nghiệm nào cần làm trước mỗi lần khám.
Khi nào cần khám chuyên khoa.
Dấu hiệu nào cần đi khám sớm.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người có nhiều bệnh nền có thể được bác sĩ đánh giá tổng thể, rà soát các bệnh đang điều trị, danh sách thuốc và những yếu tố nguy cơ cần theo dõi.

Tùy trường hợp, danh mục có thể gồm kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu, chức năng gan – thận, điện giải, tim mạch và các xét nghiệm chuyên sâu khi có chỉ định.

Mục tiêu không phải làm thật nhiều xét nghiệm trong một lần, mà là xây dựng một lịch theo dõi phù hợp, có tính liên tục và dễ thực hiện.