XÉT NGHIỆM TUYẾN GIÁP CÓ CẦN THIẾT VỚI TẤT CẢ MỌI NGƯỜI?

Xét nghiệm tuyến giáp giúp phát hiện tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức hoặc kém hơn bình thường. Tuy nhiên, không phải mọi người khỏe mạnh, không có triệu chứng đều cần xét nghiệm tuyến giáp thường xuyên. Việc kiểm tra nên dựa trên triệu chứng, tiền sử bệnh và các yếu tố nguy cơ của từng người.

Tuyến giáp là tuyến nội tiết nằm ở vùng cổ, sản xuất hormone ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa, nhịp tim, cân nặng, thân nhiệt và nhiều hoạt động khác của cơ thể. Khi tuyến giáp hoạt động bất thường, người bệnh có thể bị suy giáp hoặc cường giáp.

Xét nghiệm tuyến giáp thường gồm những chỉ số nào?

Xét nghiệm đầu tiên thường được sử dụng để đánh giá chức năng tuyến giáp là TSH. Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ cho biết TSH là xét nghiệm ban đầu quan trọng để đánh giá hoạt động của tuyến giáp.

Nếu TSH bất thường, bác sĩ có thể chỉ định thêm FT4 và trong một số trường hợp là FT3 hoặc các xét nghiệm kháng thể tuyến giáp để làm rõ nguyên nhân.

Ví dụ, TSH tăng kết hợp FT4 giảm thường gợi ý suy giáp nguyên phát, trong khi TSH giảm và hormone tuyến giáp tăng có thể gặp trong cường giáp. Tuy nhiên, kết quả luôn cần được bác sĩ diễn giải trong bối cảnh cụ thể.

Có cần xét nghiệm tuyến giáp định kỳ cho tất cả mọi người?

Câu trả lời là không nhất thiết.

Đối với người trưởng thành không mang thai, hoàn toàn không có triệu chứng hay dấu hiệu nghi ngờ bệnh tuyến giáp, hiện chưa có đủ bằng chứng để khuyến cáo sàng lọc thường quy cho tất cả mọi người. Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Dự phòng Hoa Kỳ (USPSTF) cho rằng bằng chứng hiện tại chưa đủ để cân bằng lợi ích và tác hại của việc sàng lọc rối loạn chức năng tuyến giáp ở người trưởng thành không triệu chứng.

Điều này không có nghĩa xét nghiệm tuyến giáp là không cần thiết, mà là nên thực hiện có chọn lọc.

Những trường hợp nào nên cân nhắc kiểm tra?

Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm tuyến giáp khi người bệnh xuất hiện những biểu hiện như:

• Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân.
• Tăng hoặc giảm cân bất thường.
• Tim đập nhanh, hồi hộp hoặc run tay.
• Thường xuyên cảm thấy quá nóng hoặc quá lạnh.
• Táo bón kéo dài.
• Rối loạn kinh nguyệt.
• Da khô, rụng tóc nhiều.
• Có bướu hoặc khối bất thường vùng cổ.

Các triệu chứng của bệnh tuyến giáp thường không đặc hiệu và có thể giống nhiều bệnh khác. Vì vậy, xét nghiệm máu là bước cần thiết để xác định có thực sự rối loạn chức năng tuyến giáp hay không.

Ngoài triệu chứng, người có tiền sử bệnh tuyến giáp, bệnh tự miễn, đái tháo đường type 1 hoặc một số tình trạng liên quan cũng có thể được bác sĩ cân nhắc xét nghiệm. NICE lưu ý bệnh tự miễn, đặc biệt đái tháo đường type 1, có liên quan đến nguy cơ rối loạn tuyến giáp cao hơn.

Có nên tự yêu cầu xét nghiệm thật nhiều chỉ số?

Không nhất thiết. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần bắt đầu bằng TSH. Nếu kết quả bất thường hoặc bác sĩ nghi ngờ một bệnh lý cụ thể, các xét nghiệm khác mới được bổ sung.

Việc xét nghiệm quá nhiều chỉ số khi không có chỉ định có thể phát hiện những thay đổi nhỏ chưa chắc có ý nghĩa bệnh lý, từ đó khiến người khám lo lắng hoặc phải thực hiện thêm nhiều kiểm tra không cần thiết.

Ngoài ra, một kết quả TSH bất thường đơn lẻ cũng chưa phải lúc nào cũng đủ để kết luận. USPSTF lưu ý có thể cần xét nghiệm lặp lại để xác nhận tình trạng bất thường trước khi xác định rối loạn tuyến giáp kéo dài.

Khám sức khỏe định kỳ có nên bổ sung xét nghiệm tuyến giáp?

Xét nghiệm tuyến giáp không nhất thiết phải nằm trong mọi gói khám sức khỏe cơ bản. Tuy nhiên, với người có triệu chứng, tiền sử hoặc yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể tư vấn bổ sung TSH và các xét nghiệm liên quan.

Vì vậy, thay vì chọn gói khám có càng nhiều xét nghiệm càng tốt, người khám nên lựa chọn danh mục dựa trên độ tuổi, tình trạng sức khỏe và tư vấn chuyên môn.