KHÁM SỨC KHỎE CHO CHA MẸ LỚN TUỔI: NÊN ƯU TIÊN KIỂM TRA NHỮNG GÌ?

Khi cha mẹ bước vào tuổi trung niên và cao tuổi, khám sức khỏe định kỳ không nên chỉ tập trung vào việc “có bệnh hay không”. Điều quan trọng hơn là theo dõi các bệnh mạn tính, phát hiện sớm nguy cơ tim mạch, tiểu đường, loãng xương, suy giảm thị lực và những thay đổi ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh hoạt độc lập.

Mỗi người lớn tuổi có tình trạng sức khỏe khác nhau. Vì vậy, danh mục khám cần dựa trên tuổi, bệnh nền, thuốc đang sử dụng và tiền sử gia đình thay vì áp dụng một gói giống nhau cho tất cả.

Huyết áp, tim mạch và mỡ máu

Đây là nhóm kiểm tra nên được ưu tiên.

Tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu có thể tồn tại trong thời gian dài mà không gây triệu chứng rõ ràng. Việc kiểm tra huyết áp, cholesterol, triglyceride cùng cân nặng và các yếu tố nguy cơ giúp bác sĩ đánh giá sức khỏe tim mạch tổng thể. Khám sức khỏe định kỳ cũng là cơ hội để xem lại hiệu quả điều trị ở người đang dùng thuốc huyết áp hoặc thuốc mỡ máu.

Nếu cha mẹ thường xuyên đau ngực, khó thở, hồi hộp, chóng mặt hoặc giảm khả năng gắng sức, cần thông báo với bác sĩ để được đánh giá thêm thay vì chỉ thực hiện gói khám thông thường.

Kiểm tra đường huyết

Tuổi cao là một trong những yếu tố cần chú ý khi đánh giá nguy cơ đái tháo đường type 2.

Đường huyết lúc đói hoặc HbA1c có thể được bác sĩ chỉ định tùy tình trạng. Người thừa cân, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc có người thân mắc đái tháo đường càng nên được theo dõi sát hơn.

Phát hiện sớm tiền đái tháo đường hoặc đường huyết tăng giúp điều chỉnh chế độ ăn, vận động và điều trị kịp thời trước khi xuất hiện biến chứng.

Chức năng gan, thận và thuốc đang sử dụng

Người lớn tuổi thường có nhiều bệnh nền và có thể phải sử dụng thuốc dài ngày. Vì vậy, xét nghiệm chức năng gan, thận có ý nghĩa trong việc theo dõi sức khỏe và hỗ trợ bác sĩ đánh giá sự phù hợp của một số thuốc.

Khi đưa cha mẹ đi khám, nên mang theo toàn bộ toa thuốc hoặc danh sách thuốc đang sử dụng, kể cả thực phẩm bổ sung.

Không nên tự ngưng thuốc trước ngày khám nếu chưa có hướng dẫn của bác sĩ.

Xương khớp, loãng xương và nguy cơ té ngã

Ở tuổi cao, một cú té ngã tưởng chừng đơn giản có thể dẫn đến gãy xương và ảnh hưởng lớn đến khả năng vận động.

Phụ nữ từ 65 tuổi trở lên được USPSTF khuyến nghị tầm soát loãng xương bằng đo mật độ xương. Với người trẻ hơn hoặc nam giới, việc kiểm tra cần dựa trên các yếu tố nguy cơ cụ thể.

Bác sĩ cũng nên được thông báo nếu cha mẹ từng té ngã, đi không vững, yếu chân, đau khớp kéo dài hoặc phải sử dụng dụng cụ hỗ trợ đi lại.

Mắt, tai và khả năng sinh hoạt hằng ngày

Suy giảm thị lực hoặc thính lực có thể khiến người lớn tuổi khó giao tiếp, giảm khả năng tự chăm sóc và tăng nguy cơ tai nạn.

Vì vậy, khi khám định kỳ nên chú ý đến khả năng nhìn, nghe và các thay đổi trong sinh hoạt. Nếu cha mẹ thường xuyên phải tăng âm lượng tivi, nghe không rõ lời nói, nhìn mờ hoặc khó nhìn khi trời tối, nên trao đổi với bác sĩ để được kiểm tra phù hợp.

Ngoài ra, kiểm tra răng miệng cũng rất cần thiết bởi mất răng, đau răng hoặc bệnh nha chu có thể ảnh hưởng đến khả năng ăn uống và dinh dưỡng.

Tầm soát ung thư cần dựa vào tuổi và nguy cơ

Người lớn tuổi không phải cứ khám tổng quát là cần thực hiện toàn bộ các xét nghiệm “tầm soát ung thư”.

Các chương trình tầm soát cần căn cứ vào tuổi, giới tính, tiền sử cá nhân và gia đình. Ví dụ, USPSTF khuyến nghị tầm soát ung thư đại trực tràng thường quy đến 75 tuổi; ở nhóm 76–85 tuổi, quyết định cần cá nhân hóa dựa trên sức khỏe tổng thể và tiền sử tầm soát.

Với phụ nữ, tầm soát ung thư vú bằng nhũ ảnh được khuyến nghị đến 74 tuổi đối với nhóm nguy cơ trung bình.

Vì vậy, không nên tự lựa chọn hàng loạt dấu ấn ung thư mà chưa có tư vấn chuyên môn.

Đừng quên trí nhớ, giấc ngủ và tinh thần

Một lần khám sức khỏe cho cha mẹ cũng nên dành thời gian hỏi về trí nhớ, giấc ngủ, tâm trạng, khả năng ăn uống và mức độ tự chủ trong sinh hoạt.

Nếu gần đây cha mẹ hay quên rõ rệt, thay đổi tính cách, ngủ kém kéo dài, đi lại khó khăn hoặc giảm khả năng tự chăm sóc, đây là những thông tin rất quan trọng cần trao đổi với bác sĩ.

Khám sức khỏe cho cha mẹ lớn tuổi không cần chạy theo một danh sách xét nghiệm thật dài. Điều quan trọng là kiểm tra đúng những vấn đề ảnh hưởng nhiều nhất đến sức khỏe và chất lượng sống: tim mạch, đường huyết, gan thận, xương khớp, thị lực, thính lực và khả năng sinh hoạt hằng ngày.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người lớn tuổi có thể được tư vấn lựa chọn danh mục khám dựa trên tuổi, bệnh nền và tình trạng sức khỏe thực tế, từ đó hạn chế những kiểm tra không cần thiết và tập trung vào các nguy cơ cần theo dõi.