SAU MỘT ĐỢT CÚM, VÌ SAO NGUY CƠ VIÊM PHỔI DO VI KHUẨN CẦN ĐƯỢC CHÚ Ý?

Sau một đợt cúm, nhiều người nghĩ rằng chỉ cần hết sốt, bớt đau mỏi là cơ thể đang hồi phục. Tuy nhiên, ở một số trường hợp, cúm có thể làm tổn thương niêm mạc đường hô hấp và tạo điều kiện cho vi khuẩn gây viêm phổi xâm nhập sau đó. Đây là lý do tình trạng “đỡ rồi lại nặng lên” sau cúm luôn cần được chú ý.

Vì sao sau cúm lại dễ bội nhiễm vi khuẩn?

Virus cúm có thể làm tổn thương lớp tế bào bảo vệ đường hô hấp, ảnh hưởng cơ chế làm sạch chất nhầy và khiến hàng rào phòng vệ tự nhiên của phổi suy yếu tạm thời.

Khi đó, một số vi khuẩn vốn tồn tại ở đường hô hấp có thể dễ dàng xâm nhập sâu hơn và gây nhiễm trùng.

Nguy cơ này không xảy ra ở tất cả người mắc cúm, nhưng thường đáng lưu ý hơn ở:

• Người cao tuổi.
• Người có COPD hoặc hen.
• Người mắc bệnh tim mạch.
• Người đái tháo đường.
• Người suy giảm miễn dịch.
• Người hút thuốc lá.
• Người có bệnh phổi mạn tính.

Dấu hiệu đáng chú ý nhất: Đỡ rồi lại sốt

Một diễn tiến khá điển hình là người bệnh ban đầu sốt, đau mỏi, ho do cúm; sau vài ngày thấy đỡ hơn nhưng rồi lại xuất hiện:

• Sốt trở lại.
• Ho tăng rõ.
• Đờm nhiều hơn.
• Khó thở.
• Đau ngực khi ho hoặc hít sâu.
• Mệt tăng nhanh.

Đây là kiểu diễn tiến không nên xem là “cúm chưa khỏi hẳn”, vì có thể gợi ý bội nhiễm hoặc viêm phổi.

Đờm vàng, xanh có đủ để kết luận viêm phổi?

Không. Màu đờm thay đổi có thể xuất hiện cả trong nhiễm virus. Vì vậy, chỉ dựa vào đờm vàng hoặc xanh để tự dùng kháng sinh là không phù hợp. Bác sĩ thường phải kết hợp nhiều yếu tố như:

• Sốt.
• Nhịp thở.
• SpO₂.
• Khó thở.
• Đau ngực.
• Nghe phổi.
• Diễn tiến triệu chứng.

Nếu cần, chụp X-quang phổi hoặc xét nghiệm máu có thể được chỉ định để đánh giá rõ hơn.

Vì sao viêm phổi sau cúm có thể nặng hơn?

Sau cúm, hệ hô hấp vừa trải qua một đợt viêm do virus. Nếu tiếp tục bị vi khuẩn tấn công, phổi có thể chịu thêm một đợt tổn thương mới.

Ở người có bệnh nền, khả năng dự trữ hô hấp vốn đã hạn chế nên nguy cơ khó thở, suy hô hấp hoặc phải nhập viện có thể cao hơn.

Đặc biệt, người lớn tuổi đôi khi không sốt cao mà chỉ biểu hiện bằng mệt nhiều, ăn uống kém, lú lẫn hoặc thở nhanh.

Khi nào nên chụp phổi?

Bác sĩ có thể cân nhắc chụp X-quang phổi khi sau cúm xuất hiện:

• Sốt trở lại.
• Ho ngày càng nặng.
• Khó thở hoặc hụt hơi.
• Đau ngực.
• SpO₂ giảm.
• Mệt tăng rõ.
• Khám phổi có bất thường.

Không phải ai ho sau cúm cũng cần chụp phổi. Nếu ho nhẹ và giảm dần, có thể chỉ là tình trạng đường thở còn nhạy cảm sau nhiễm virus.

Không nên tự dùng kháng sinh “phòng bội nhiễm”

Kháng sinh không điều trị virus cúm và không nên dùng chỉ để “phòng viêm phổi”.

Việc sử dụng kháng sinh cần dựa trên bằng chứng hoặc nghi ngờ hợp lý về nhiễm khuẩn. Tự dùng sớm không giúp ngừa biến chứng mà còn làm tăng nguy cơ tác dụng phụ và kháng thuốc.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người sau cúm còn ho kéo dài, sốt trở lại, khó thở hoặc đau ngực có thể được bác sĩ thăm khám, nghe phổi và tư vấn có cần chụp X-quang hay làm thêm xét nghiệm hay không.