CHÍCH MÁU ĐẦU NGÓN TAY KHI NGHI ĐỘT QUỴ: “MẸO CỨU NGƯỜI” HAY ĐANG LÀM MẤT THỜI GIAN VÀNG?

Trên mạng vẫn lan truyền “mẹo” chích máu đầu ngón tay khi nghi đột quỵ với hy vọng giúp người bệnh tỉnh lại hoặc “giải áp”. Tuy nhiên, đây không phải biện pháp sơ cứu đột quỵ được khuyến cáo. Nguy hiểm lớn nhất không nằm ở vài giọt máu, mà ở việc người nhà mất thời gian thực hiện các thao tác không có cơ sở thay vì đưa người bệnh đến cấp cứu càng sớm càng tốt.

Vì sao không nên chích máu đầu ngón tay?

Đột quỵ xảy ra khi dòng máu lên não bị tắc nghẽn hoặc khi mạch máu não bị vỡ. Chích đầu ngón tay không thể làm tan cục máu đông, không mở lại động mạch não và cũng không cầm được xuất huyết trong não.

Các hướng dẫn xử trí đột quỵ hiện nay tập trung vào nhận diện triệu chứng và vận chuyển cấp cứu nhanh, bởi hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào thời gian.

Điều đáng sợ nhất là mất “thời gian vàng”

Trong đột quỵ, mỗi phút chậm trễ đều có thể làm tăng tổn thương não. American Stroke Association nhấn mạnh rằng khoảng 1,9 triệu tế bào não có thể mất đi mỗi phút đột quỵ không được điều trị.

Với đột quỵ thiếu máu não, một số thuốc tiêu sợi huyết có thể được sử dụng ở bệnh nhân phù hợp trong cửa sổ khoảng 4,5 giờ từ khi khởi phát triệu chứng; một số trường hợp tắc mạch lớn có thể được xem xét can thiệp lấy huyết khối trong cửa sổ dài hơn, tùy đánh giá chuyên môn và hình ảnh học.

Vì vậy, dành thời gian chích ngón tay, xoa dầu, cạo gió hay chờ người bệnh “tỉnh lại” có thể làm mất cơ hội điều trị.

Dấu hiệu nào cần nghĩ ngay đến đột quỵ?

Có thể ghi nhớ B.E. F.A.S.T.:

• B – Balance: đột ngột mất thăng bằng, đi đứng khó.
• E – Eyes: nhìn mờ, nhìn đôi hoặc mất thị lực đột ngột.
• F – Face: méo miệng, mặt lệch.
• A – Arms: yếu hoặc tê một bên tay, chân.
• S – Speech: nói khó, nói đớ hoặc không hiểu lời.
• T – Time: xuất hiện một trong các dấu hiệu trên, cần cấp cứu ngay.

Ngay cả khi triệu chứng tự hết sau vài phút, vẫn không nên chủ quan vì có thể là cơn thiếu máu não thoáng qua – một dấu hiệu cảnh báo đột quỵ.

Khi nghi đột quỵ, nên làm gì?

Việc đúng cần làm là:

• Ghi lại chính xác thời điểm triệu chứng bắt đầu hoặc lần cuối người bệnh còn bình thường.
• Gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở có khả năng xử trí đột quỵ sớm nhất.
• Để người bệnh nằm an toàn, theo dõi hô hấp.
• Không cho ăn, uống nếu người bệnh có khó nuốt hoặc ý thức giảm.
• Không tự cho dùng aspirin hay thuốc “hoạt huyết” trước khi xác định loại đột quỵ.

Lý do là đột quỵ thiếu máu và đột quỵ xuất huyết cần hướng điều trị khác nhau; phải có thăm khám và chẩn đoán hình ảnh não mới xác định được.

“Mẹo dân gian” nguy hiểm nhất khi khiến người nhà chờ đợi

Chích máu đầu ngón tay có thể tạo cảm giác rằng gia đình đang “làm gì đó để cứu người”. Nhưng trong đột quỵ, hành động có giá trị nhất lại đơn giản hơn: nhận diện sớm – gọi cấp cứu – đến bệnh viện nhanh.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc các yếu tố nguy cơ tim mạch có thể được bác sĩ đánh giá nguy cơ và tư vấn kiểm soát dự phòng đột quỵ. Tuy nhiên, khi đã xuất hiện dấu hiệu nghi đột quỵ cấp, cần ưu tiên cấp cứu ngay thay vì đến khám thông thường.