PHẾ CẦU – “MỐI ĐE DỌA THẦM LẶNG”: NHỮNG AI NÊN CHỦ ĐỘNG HỎI BÁC SĨ VỀ PHÒNG BỆNH?

Phế cầu là vi khuẩn Streptococcus pneumoniae, có thể gây viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não. Ở người trẻ khỏe, bệnh có thể không quá nặng, nhưng với người lớn tuổi hoặc có bệnh nền, nguy cơ biến chứng có thể cao hơn. Vì vậy, phòng bệnh phế cầu không chỉ dành cho trẻ nhỏ. Nhiều người trưởng thành cũng nên chủ động hỏi bác sĩ xem mình có thuộc nhóm cần tiêm vaccine hay không.

Người lớn tuổi là nhóm cần đặc biệt lưu ý

Tuổi càng cao, khả năng đáp ứng miễn dịch càng giảm và nguy cơ mắc bệnh phế cầu nặng cũng tăng.

Theo khuyến cáo CDC cập nhật năm 2026, người từ 50 tuổi trở lên nên được xem xét tiêm vaccine phế cầu nếu trước đó chưa được tiêm vaccine phế cầu liên hợp phù hợp.

Tuy nhiên, lịch tiêm cụ thể còn phụ thuộc loại vaccine đã từng sử dụng và tiền sử tiêm trước đó, vì vậy không nên tự lựa chọn vaccine mà chưa được tư vấn.

Người có bệnh phổi mạn tính

Người mắc:

• COPD.
• Hen phế quản.
• Khí phế thũng.
• Một số bệnh phổi mạn tính khác.

có nguy cơ cao hơn khi mắc nhiễm trùng phế cầu. CDC xếp hen và COPD vào nhóm bệnh lý hô hấp mạn có chỉ định xem xét vaccine phế cầu ở người trưởng thành.

Đây cũng là nhóm dễ bị một đợt viêm phổi làm chức năng hô hấp suy giảm rõ rệt hơn.

Người có bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc bệnh gan – thận

Một đợt nhiễm trùng nặng có thể làm bệnh nền mất ổn định.

Những người có:

• Suy tim hoặc bệnh cơ tim.
• Đái tháo đường.
• Bệnh gan mạn.
• Bệnh thận mạn.
• Hội chứng thận hư.

nên trao đổi với bác sĩ về nguy cơ và lịch tiêm phù hợp. CDC cũng liệt kê nhiều bệnh lý trên trong nhóm nguy cơ cần cân nhắc tiêm phế cầu trước tuổi thông thường.

Riêng tăng huyết áp đơn thuần không được CDC xếp vào nhóm “bệnh tim mạn” làm chỉ định vaccine theo nguy cơ.

Người hút thuốc lá cũng không nên bỏ qua

Hút thuốc làm tổn thương hàng rào bảo vệ của đường hô hấp và làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

CDC hiện xem hút thuốc lá là một yếu tố nguy cơ để cân nhắc tiêm vaccine phế cầu ở người trưởng thành trẻ hơn 50 tuổi.

Đây là điểm nhiều người thường không biết vì vẫn cho rằng vaccine phế cầu chỉ dành cho người lớn tuổi.

Người suy giảm miễn dịch cần được đánh giá riêng

Nhóm này gồm một số người:

• Đang điều trị ung thư.
• Ghép tạng.
• Dùng thuốc ức chế miễn dịch.
• Có bệnh lý suy giảm miễn dịch.
• Không có lách hoặc chức năng lách suy giảm.
• Một số bệnh lý huyết học.

Ở nhóm nguy cơ cao, loại vaccine, số liều và khoảng cách giữa các liều có thể khác người khỏe mạnh, nên cần bác sĩ tư vấn cụ thể.

Đã từng tiêm phế cầu rồi có cần tiêm lại không?

Không thể trả lời giống nhau cho tất cả mọi người. Hiện có nhiều loại vaccine phế cầu khác nhau như vaccine liên hợp và vaccine polysaccharide. Việc có cần bổ sung thêm hay không phụ thuộc vào:

• Tuổi hiện tại.
• Loại vaccine từng tiêm.
• Thời điểm đã tiêm.
• Bệnh nền.
• Tình trạng miễn dịch.

CDC cũng khuyến cáo người đã từng tiêm các vaccine phế cầu thế hệ trước nên trao đổi với bác sĩ để xác định có cần hoàn thiện lịch tiêm bằng vaccine mới hơn hay không.

Phòng bệnh không chỉ dành cho người “hay viêm phổi”

Không cần chờ đến khi từng nhập viện vì viêm phổi mới nghĩ đến phòng phế cầu.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người lớn tuổi hoặc có bệnh nền hô hấp, tim mạch, chuyển hóa có thể được bác sĩ đánh giá nguy cơ và tư vấn các biện pháp phòng bệnh phù hợp, trong đó có việc xem xét tình trạng tiêm chủng.