NGƯỜI HÚT THUỐC LÂU NĂM NÊN BỔ SUNG NHỮNG KIỂM TRA SỨC KHỎE NÀO?

Hút thuốc lâu năm làm tăng nguy cơ bệnh phổi, tim mạch, đột quỵ và nhiều loại ung thư. Vì vậy, người có tiền sử hút thuốc không nên chỉ thực hiện một gói khám sức khỏe cơ bản giống tất cả mọi người. Một số kiểm tra cần được cân nhắc thêm dựa trên tuổi, số năm hút thuốc, số lượng thuốc hút mỗi ngày và các triệu chứng hiện có.

Đầu tiên, cần đánh giá chính xác mức độ hút thuốc

Khi đi khám, nên cho bác sĩ biết đã hút thuốc bao nhiêu năm, trung bình bao nhiêu điếu mỗi ngày, hiện còn hút hay đã bỏ và bỏ được bao lâu.

Thông tin này rất quan trọng khi đánh giá nguy cơ, đặc biệt đối với tầm soát ung thư phổi. Một cách thường dùng để mô tả mức độ hút thuốc là “pack-year”. Ví dụ, hút một gói mỗi ngày trong 20 năm tương đương 20 pack-year.

Không nên chỉ nói chung chung rằng “tôi hút lâu rồi”, vì mức độ phơi nhiễm có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định cần kiểm tra gì tiếp theo.

Kiểm tra chức năng hô hấp khi có triệu chứng

Người hút thuốc lâu năm cần đặc biệt chú ý nếu có:

• Ho kéo dài.
• Khạc đờm thường xuyên.
• Khò khè.
• Khó thở khi vận động.
• Giảm khả năng gắng sức so với trước.

Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định đo chức năng hô hấp – spirometry để đánh giá khả năng thông khí và hỗ trợ chẩn đoán bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). CDC lưu ý spirometry là phương pháp quan trọng để chẩn đoán COPD khi có biểu hiện nghi ngờ.

Tuy nhiên, không phải tất cả người hút thuốc không có triệu chứng đều cần đo chức năng hô hấp trong mỗi lần khám. Việc chỉ định nên dựa trên triệu chứng và đánh giá lâm sàng.

Có nên chụp X-quang phổi định kỳ?

X-quang ngực có thể được bác sĩ chỉ định khi người bệnh có ho kéo dài, đau ngực, khó thở hoặc những dấu hiệu cần đánh giá thêm.

Tuy nhiên, X-quang phổi thông thường không phải phương pháp được khuyến nghị để tầm soát ung thư phổi ở người nguy cơ cao. Với nhóm đủ tiêu chuẩn, phương pháp được sử dụng là CT ngực liều thấp – LDCT.

Theo khuyến nghị của USPSTF và CDC, tầm soát ung thư phổi hằng năm bằng CT liều thấp được khuyến nghị cho người từ 50–80 tuổi, có tiền sử hút thuốc từ 20 pack-year trở lên, hiện còn hút hoặc đã bỏ thuốc trong vòng 15 năm.

Do đó, người hút thuốc lâu năm không nên tự đi chụp CT hằng năm nếu chưa được đánh giá nguy cơ, nhưng cũng không nên bỏ qua việc trao đổi với bác sĩ về tiêu chuẩn tầm soát.

Huyết áp, mỡ máu và đường huyết cũng rất quan trọng

Khi nhắc đến hút thuốc, nhiều người chỉ nghĩ đến phổi. Thực tế, thuốc lá còn liên quan chặt chẽ với bệnh tim mạch.

Hút thuốc làm tăng nguy cơ hình thành xơ vữa động mạch, bệnh tim và đột quỵ. Vì vậy, người hút thuốc lâu năm nên theo dõi:

• Huyết áp.
• Cholesterol toàn phần, LDL, HDL và triglyceride.
• Đường huyết.
• Cân nặng và vòng bụng.

Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ xem hút thuốc là một yếu tố quan trọng khi đánh giá nguy cơ tim mạch, cùng với huyết áp, cholesterol, đường huyết và các yếu tố khác.

Người có thêm tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc mỡ máu cao sẽ cần được bác sĩ đánh giá nguy cơ tim mạch tổng thể kỹ hơn.

Khám răng miệng và vùng đầu cổ cũng không nên bỏ qua

Thuốc lá ảnh hưởng không chỉ đến phổi mà còn đến khoang miệng và vùng hầu họng.

Người hút thuốc lâu năm nên chú ý khám răng miệng định kỳ và đi khám sớm nếu xuất hiện vết loét miệng kéo dài, khàn tiếng lâu ngày, nuốt vướng, khối bất thường vùng cổ hoặc chảy máu không rõ nguyên nhân.

Những triệu chứng này không đồng nghĩa chắc chắn có ung thư, nhưng không nên trì hoãn kiểm tra.

Bỏ thuốc vẫn là “kiểm tra sức khỏe” quan trọng nhất

Không có xét nghiệm nào có thể bù lại hoàn toàn tác hại của việc tiếp tục hút thuốc.

CDC cho biết bỏ thuốc giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch, COPD, ung thư và nhiều vấn đề sức khỏe khác, kể cả ở người đã hút trong thời gian dài.

Vì vậy, mỗi lần khám sức khỏe cũng là cơ hội để đánh giá mức độ phụ thuộc nicotine và xây dựng kế hoạch bỏ thuốc phù hợp.

Người hút thuốc lâu năm nên tập trung vào ba nhóm chính: sức khỏe hô hấp, nguy cơ ung thư phổi và nguy cơ tim mạch – chuyển hóa. Không cần làm tất cả xét nghiệm trong một lần, nhưng cần lựa chọn đúng nội dung dựa trên tuổi, thời gian hút thuốc, triệu chứng và mức nguy cơ cá nhân.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, khách hàng có tiền sử hút thuốc có thể được tư vấn danh mục kiểm tra sức khỏe phù hợp, từ đánh giá tim mạch – chuyển hóa đến các kiểm tra hô hấp và hướng tầm soát khi có chỉ định.