HAY ĐẦY BỤNG, KHÓ TIÊU NHƯNG KHÔNG ĐAU: CÓ CẦN KIỂM TRA TIÊU HÓA?

Đầy bụng, nhanh no, ợ hơi hoặc cảm giác thức ăn “lâu tiêu” nhưng không đau là tình trạng khá thường gặp. Phần lớn trường hợp không phải dấu hiệu của bệnh nghiêm trọng, nhưng nếu triệu chứng xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến ăn uống, người bệnh vẫn nên kiểm tra tiêu hóa để tìm nguyên nhân thay vì liên tục tự dùng thuốc.

Không đau vẫn có thể là biểu hiện của rối loạn tiêu hóa

Khó tiêu không nhất thiết phải đi kèm đau bụng. Theo NIDDK, các biểu hiện của chứng khó tiêu có thể gồm cảm giác no quá sớm khi ăn, đầy khó chịu sau bữa ăn, chướng bụng, buồn nôn hoặc ợ hơi.

Một số người chỉ cảm thấy bụng nặng sau ăn, ăn một lượng nhỏ đã no hoặc thường xuyên phải ợ hơi nhưng hoàn toàn không có cơn đau rõ ràng.

Nếu tình trạng chỉ thỉnh thoảng xảy ra sau một bữa ăn quá nhiều, ăn nhanh hoặc sử dụng thực phẩm dễ sinh hơi, thường chưa đáng lo. Nhưng khi triệu chứng lặp lại trong nhiều tuần, cần nhìn rộng hơn vào sức khỏe đường tiêu hóa.

Đầy bụng, khó tiêu có thể đến từ nhiều nguyên nhân

Không nên mặc định cứ khó tiêu là “đau dạ dày”.

Triệu chứng có thể liên quan đến chế độ ăn, ăn quá nhanh, đồ uống có gas, rượu bia, hút thuốc hoặc căng thẳng. Ngoài ra, một số bệnh lý như trào ngược dạ dày – thực quản, viêm hoặc loét dạ dày, nhiễm Helicobacter pylori (H. pylori), rối loạn chức năng tiêu hóa hoặc các vấn đề ở đường mật, tụy cũng có thể biểu hiện bằng khó tiêu.

Ở một số người, sau khi kiểm tra không phát hiện tổn thương thực thể rõ ràng nhưng vẫn thường xuyên đầy bụng, nhanh no hoặc khó chịu vùng thượng vị. Trường hợp này có thể được bác sĩ đánh giá theo hướng khó tiêu chức năng.

Vì nguyên nhân khá đa dạng, việc tự dùng thuốc dạ dày kéo dài mà không biết chính xác nguyên nhân có thể làm chậm quá trình chẩn đoán.

Khi nào nên đi khám tiêu hóa?

Nếu đầy bụng, khó tiêu chỉ xuất hiện thỉnh thoảng và nhanh chóng hết, có thể theo dõi và điều chỉnh thói quen ăn uống trước.

Ngược lại, nên đi khám khi triệu chứng xảy ra thường xuyên, kéo dài, ngày càng tăng hoặc ảnh hưởng đến ăn uống và sinh hoạt. NHS cũng khuyến cáo người thường xuyên bị khó tiêu nên được đánh giá y tế thay vì chỉ tự xử lý tại nhà.

Đặc biệt cần chú ý nếu kèm theo các dấu hiệu như sụt cân không chủ ý, nuốt nghẹn hoặc nuốt đau, nôn kéo dài, thiếu máu thiếu sắt, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, vàng da hoặc bụng chướng kéo dài. Đây là những biểu hiện cần được bác sĩ đánh giá sớm.

Đi khám có phải nội soi dạ dày ngay?

Không phải ai đầy bụng, khó tiêu cũng cần nội soi ngay từ lần khám đầu tiên.

Bác sĩ thường bắt đầu bằng việc hỏi kỹ thời gian xuất hiện triệu chứng, mối liên quan với bữa ăn, loại thực phẩm thường sử dụng, thuốc đang dùng và các biểu hiện đi kèm. Sau đó, tùy tuổi và nguy cơ, có thể cân nhắc xét nghiệm H. pylori, xét nghiệm máu, siêu âm bụng hoặc nội soi tiêu hóa.

Hướng dẫn của American College of Gastroenterology cho thấy ở người dưới 60 tuổi bị khó tiêu nhưng không có dấu hiệu cảnh báo, bác sĩ có thể cân nhắc xét nghiệm H. pylori trước thay vì nội soi ngay cho tất cả mọi người. Trường hợp có yếu tố nguy cơ hoặc dấu hiệu cảnh báo có thể cần nội soi và đánh giá chuyên sâu hơn.

Điều này cho thấy kiểm tra tiêu hóa không đồng nghĩa với việc phải thực hiện hàng loạt kỹ thuật ngay lập tức.

Trước khi đi khám, có thể tự theo dõi điều gì?

Một vài thông tin đơn giản sẽ giúp bác sĩ tìm nguyên nhân nhanh hơn: triệu chứng xuất hiện trước hay sau ăn, món ăn nào thường làm bụng khó chịu, có ợ nóng hoặc ợ chua không, tình trạng đại tiện có thay đổi không và gần đây có sử dụng thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc thực phẩm bổ sung hay không.

Trong sinh hoạt hằng ngày, nên ăn chậm, tránh ăn quá no, hạn chế rượu bia, nước có gas và những thực phẩm nhận thấy rõ làm triệu chứng nặng hơn. Tuy nhiên, không cần tự kiêng khem quá mức nếu chưa xác định nguyên nhân.

Đầy bụng, khó tiêu nhưng không đau thường không phải tình trạng cấp cứu. Tuy nhiên, nếu triệu chứng lặp đi lặp lại, kéo dài hoặc xuất hiện thêm những dấu hiệu bất thường, việc kiểm tra tiêu hóa là cần thiết. Khám sớm giúp phân biệt một rối loạn chức năng thông thường với những bệnh lý cần điều trị và tránh tình trạng tự dùng thuốc kéo dài không đúng nguyên nhân.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người thường xuyên đầy bụng, khó tiêu có thể được bác sĩ thăm khám và tư vấn các kiểm tra phù hợp dựa trên triệu chứng và yếu tố nguy cơ, tránh thực hiện những xét nghiệm không cần thiết.