KHÁM TỔNG QUÁT CÓ THAY THẾ ĐƯỢC TẦM SOÁT UNG THƯ KHÔNG?

Khám sức khỏe tổng quát có thể giúp phát hiện một số dấu hiệu bất thường và đánh giá nhiều nguy cơ sức khỏe, nhưng không thể thay thế hoàn toàn tầm soát ung thư. Hai hình thức này có mục tiêu khác nhau và bổ sung cho nhau. Vì vậy, nếu chỉ dựa vào kết quả khám tổng quát bình thường để cho rằng mình “không có ung thư” là chưa chính xác.

Khám tổng quát chủ yếu đánh giá sức khỏe toàn diện

Một chương trình khám sức khỏe tổng quát thường bao gồm khám lâm sàng, đo huyết áp, cân nặng, xét nghiệm máu, nước tiểu và một số phương pháp chẩn đoán hình ảnh tùy gói khám.

Thông qua đó, bác sĩ có thể phát hiện hoặc nhận diện nguy cơ của nhiều vấn đề như tăng huyết áp, đường huyết cao, rối loạn mỡ máu, thiếu máu, bất thường chức năng gan – thận, gan nhiễm mỡ, sỏi thận hoặc một số tổn thương tình cờ trên siêu âm.

Trong một số trường hợp, khám tổng quát có thể vô tình phát hiện dấu hiệu nghi ngờ ung thư. Chẳng hạn, xét nghiệm máu cho thấy thiếu máu chưa rõ nguyên nhân, siêu âm phát hiện một khối bất thường hoặc người bệnh có sụt cân kéo dài.

Tuy nhiên, những phát hiện này không đồng nghĩa khám tổng quát là một chương trình tầm soát ung thư đầy đủ.

Tầm soát ung thư có mục tiêu cụ thể hơn

Theo Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI), tầm soát ung thư là việc sử dụng các phương pháp kiểm tra nhằm tìm ung thư hoặc tổn thương tiền ung thư ở người chưa có triệu chứng, với mục tiêu phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm hơn.

Mỗi loại ung thư lại có phương pháp tầm soát riêng. Ví dụ, ung thư vú có thể được tầm soát bằng chụp nhũ ảnh; ung thư cổ tử cung sử dụng xét nghiệm HPV hoặc tế bào học theo hướng dẫn phù hợp; ung thư đại trực tràng có thể sử dụng xét nghiệm phân hoặc nội soi; còn một số người hút thuốc lâu năm thuộc nhóm nguy cơ cao có thể được chỉ định CT ngực liều thấp để tầm soát ung thư phổi.

Vì vậy, câu trả lời cho câu hỏi “khám tổng quát có phát hiện ung thư không?” là: có thể phát hiện một số dấu hiệu bất thường, nhưng không đủ để loại trừ ung thư.

Xét nghiệm máu bình thường có đồng nghĩa không có ung thư?

Các xét nghiệm thường quy như công thức máu, men gan, chức năng thận hay đường huyết không được thiết kế để phát hiện tất cả các loại ung thư. Một người có thể có kết quả xét nghiệm tổng quát trong giới hạn bình thường nhưng vẫn có một tổn thương ung thư ở giai đoạn sớm.

Tương tự, siêu âm bụng bình thường cũng không thể loại trừ ung thư ở tất cả các cơ quan.

Do đó, không nên hiểu rằng “xét nghiệm máu và siêu âm đều bình thường” đồng nghĩa cơ thể hoàn toàn không có ung thư.

Có nên làm hàng loạt dấu ấn ung thư trong gói khám tổng quát?

Đây cũng là một hiểu lầm khá phổ biến.

Các xét nghiệm dấu ấn ung thư không phải công cụ tầm soát phù hợp cho tất cả mọi người. NCI cho biết nhiều dấu ấn khối u hiện được sử dụng chủ yếu để hỗ trợ chẩn đoán, đánh giá điều trị hoặc theo dõi người đã mắc ung thư, chứ không phải xét nghiệm đại trà cho người khỏe mạnh.

Một chỉ số dấu ấn ung thư tăng cũng không đồng nghĩa chắc chắn mắc ung thư; ngược lại, chỉ số bình thường cũng không thể loại trừ hoàn toàn bệnh.

Vì vậy, làm càng nhiều dấu ấn ung thư chưa chắc càng giúp tầm soát hiệu quả.

Ai nên quan tâm hơn đến tầm soát ung thư?

Tầm soát cần được cá nhân hóa dựa trên tuổi, giới tính, tiền sử gia đình, tiền sử bệnh và các yếu tố nguy cơ.

Ví dụ, người có cha mẹ hoặc anh chị em mắc một số loại ung thư ở tuổi trẻ có thể cần được đánh giá nguy cơ sớm hơn. Người hút thuốc lâu năm có nguy cơ ung thư phổi khác với người chưa từng hút thuốc.

Một số chương trình tầm soát cũng bắt đầu ở những mốc tuổi nhất định. Chẳng hạn, nhiều hướng dẫn hiện khuyến nghị người nguy cơ trung bình bắt đầu tầm soát ung thư đại trực tràng từ khoảng 45 tuổi.

Điều quan trọng là không tự chọn một “combo tầm soát toàn bộ ung thư” mà nên trao đổi với bác sĩ để xác định mình thực sự cần kiểm tra gì.

Khám tổng quát và tầm soát ung thư nên bổ sung cho nhau

Khám tổng quát giúp nhìn toàn cảnh sức khỏe và nhận diện các yếu tố nguy cơ. Từ thông tin về tuổi, tiền sử gia đình, hút thuốc, triệu chứng và kết quả khám ban đầu, bác sĩ có thể tư vấn thêm chương trình tầm soát phù hợp.

Ngược lại, tầm soát ung thư tập trung vào một số bệnh ung thư cụ thể và chỉ nên thực hiện theo đối tượng, độ tuổi và nguy cơ. Hiện cũng chưa có một xét nghiệm duy nhất có thể tầm soát chính xác tất cả các loại ung thư.

Vì vậy, một kết quả khám tổng quát bình thường là tín hiệu tích cực, nhưng không phải “giấy xác nhận không có ung thư”. Cách chủ động hơn là khám sức khỏe định kỳ kết hợp tầm soát đúng loại ung thư, đúng độ tuổi và đúng mức nguy cơ của mỗi người.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, khách hàng có thể được khám sức khỏe tổng quát và tư vấn những nội dung tầm soát cần thiết dựa trên tuổi, giới tính, tiền sử gia đình và yếu tố nguy cơ cá nhân.