GAN NHIỄM MỠ Ở NGƯỜI KHÔNG BÉO: ĐIỀU NHIỀU NGƯỜI KHÔNG NGỜ TỚI

Khi nhắc đến gan nhiễm mỡ, nhiều người thường nghĩ ngay đến người thừa cân, béo phì hoặc uống nhiều rượu bia. Tuy nhiên, thực tế có không ít trường hợp người có vóc dáng gầy hoặc cân nặng bình thường vẫn bị gan nhiễm mỡ. Điều này khiến nhiều người chủ quan vì cho rằng “mình không béo thì chắc gan không có vấn đề”. Trong khi đó, gan nhiễm mỡ có thể tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện tình cờ khi siêu âm hoặc kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Vì sao người không béo vẫn có thể bị gan nhiễm mỡ?

Gan nhiễm mỡ xảy ra khi lượng mỡ tích tụ trong tế bào gan tăng cao hơn mức bình thường.

Thừa cân, béo phì là một yếu tố nguy cơ quan trọng, nhưng không phải nguyên nhân duy nhất.

Người có cân nặng bình thường vẫn có thể gặp tình trạng này nếu có một số yếu tố như:

• Ít vận động.
• Ăn nhiều đường, tinh bột tinh chế hoặc thực phẩm chế biến sẵn.
• Uống rượu bia thường xuyên.
• Có rối loạn mỡ máu.
• Kháng insulin hoặc rối loạn đường huyết.
• Giảm cân quá nhanh.
• Suy dinh dưỡng hoặc chế độ ăn mất cân đối.
• Sử dụng một số loại thuốc kéo dài.
• Có yếu tố di truyền hoặc tiền sử gia đình liên quan đến bệnh chuyển hóa.

Điểm đáng chú ý là một người có thể không béo toàn thân nhưng vẫn tích tụ nhiều mỡ nội tạng, đặc biệt quanh vùng bụng. Đây là kiểu hình dễ bị bỏ sót nếu chỉ nhìn vào cân nặng.

BMI bình thường không có nghĩa chuyển hóa hoàn toàn bình thường

BMI là chỉ số hữu ích để đánh giá tương đối tình trạng cân nặng, nhưng không phản ánh chính xác lượng mỡ nội tạng hoặc sự phân bố mỡ trong cơ thể.

Hai người có cùng BMI có thể có nguy cơ chuyển hóa rất khác nhau.

Một người nhìn bên ngoài gầy nhưng vòng eo lớn, ít vận động, có triglyceride cao, đường huyết tăng hoặc tiền sử gia đình mắc đái tháo đường vẫn có thể thuộc nhóm nguy cơ.

Vì vậy, đánh giá sức khỏe gan không nên chỉ dựa trên việc “có béo hay không”.

Gan nhiễm mỡ có triệu chứng gì?

Phần lớn trường hợp gan nhiễm mỡ giai đoạn đầu không có triệu chứng đặc hiệu.

Một số người có thể cảm thấy:

• Mệt mỏi.
• Nặng tức nhẹ vùng hạ sườn phải.
• Ăn uống kém.
• Đầy bụng.
• Giảm khả năng tập trung.

Tuy nhiên, các biểu hiện này rất dễ nhầm với nhiều nguyên nhân khác.

Đó là lý do nhiều người chỉ phát hiện gan nhiễm mỡ khi đi khám tổng quát, xét nghiệm men gan hoặc siêu âm bụng.

Men gan bình thường có loại trừ được gan nhiễm mỡ không?

Không.

Một người vẫn có thể có gan nhiễm mỡ dù AST, ALT chưa tăng rõ.

Men gan chỉ là một phần trong đánh giá chức năng và tổn thương gan. Vì vậy, kết quả xét nghiệm máu bình thường không đồng nghĩa chắc chắn gan hoàn toàn không có tình trạng tích mỡ.

Bác sĩ thường cần kết hợp tiền sử, khám lâm sàng, xét nghiệm chuyển hóa, siêu âm gan và các phương pháp đánh giá khác khi cần thiết.

Người gầy nào nên chú ý hơn?

Người có cân nặng bình thường nhưng thuộc các nhóm sau nên quan tâm hơn đến sức khỏe gan:

• Ít vận động kéo dài.
• Vòng eo tăng nhanh.
• Có mỡ máu cao.
• Đường huyết bất thường.
• Tiền sử gia đình có đái tháo đường hoặc bệnh gan.
• Thường xuyên uống rượu bia.
• Ăn nhiều đồ ngọt, nước ngọt, thức ăn nhanh.
• Có tăng huyết áp hoặc hội chứng chuyển hóa.
• Đang sử dụng thuốc có khả năng ảnh hưởng gan.

Đặc biệt, nếu siêu âm đã từng ghi nhận gan nhiễm mỡ, không nên bỏ qua chỉ vì cân nặng vẫn trong giới hạn bình thường.

Gan nhiễm mỡ có nguy hiểm không?

Không phải mọi trường hợp gan nhiễm mỡ đều tiến triển nặng.

Tuy nhiên, nếu tình trạng tích mỡ kéo dài và đi kèm viêm, một số người có thể tiến triển đến xơ hóa gan, xơ gan hoặc tăng nguy cơ ung thư gan.

Ngoài ra, gan nhiễm mỡ còn liên quan chặt chẽ với nguy cơ tim mạch, đái tháo đường type 2 và các rối loạn chuyển hóa khác.

Vì vậy, phát hiện sớm có ý nghĩa không chỉ để theo dõi gan mà còn để đánh giá sức khỏe chuyển hóa toàn thân.

Người không béo nên kiểm tra gì khi nghi ngờ gan nhiễm mỡ?

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc:

• AST, ALT.
• GGT.
• Bilirubin.
• Đường huyết.
• HbA1c.
• Mỡ máu.
• Siêu âm gan.
• Một số phương pháp đánh giá xơ hóa gan khi cần.

Không nên tự thực hiện một bộ xét nghiệm quá rộng nếu chưa được đánh giá ban đầu.

Khám đúng và lựa chọn đúng danh mục sẽ giúp tiết kiệm chi phí nhưng vẫn có giá trị theo dõi.

Gan nhiễm mỡ ở người gầy có cần giảm cân không?

Không phải lúc nào cũng cần giảm cân.

Nếu BMI đã thấp hoặc bình thường, mục tiêu quan trọng hơn có thể là giảm mỡ nội tạng, cải thiện chế độ ăn và tăng vận động.

Một số thay đổi có lợi gồm:

• Hạn chế nước ngọt và đồ uống nhiều đường.
• Giảm thực phẩm chế biến sẵn.
• Tăng rau xanh, chất xơ và protein phù hợp.
• Duy trì vận động đều đặn.
• Hạn chế rượu bia.
• Ngủ đủ và kiểm soát stress.
• Theo dõi đường huyết, mỡ máu nếu có nguy cơ.

Việc thay đổi lối sống nên dựa trên tình trạng thực tế thay vì chỉ tập trung vào con số cân nặng.

Gan nhiễm mỡ không phải câu chuyện riêng của người béo. Một cơ thể nhìn bên ngoài cân đối vẫn có thể tồn tại những bất thường chuyển hóa bên trong.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người dân có thể được bác sĩ tư vấn kiểm tra chức năng gan, mỡ máu, đường huyết, siêu âm bụng và các danh mục phù hợp tùy theo nguy cơ.

Nếu đã lâu chưa kiểm tra sức khỏe, đặc biệt khi có lối sống ít vận động, vòng eo tăng hoặc tiền sử gia đình có bệnh chuyển hóa, một lần khám tổng quát có thể giúp bạn hiểu rõ hơn tình trạng của mình.