MEN GAN TĂNG KHI KHÁM SỨC KHỎE: CÓ PHẢI LÚC NÀO CŨNG DO RƯỢU BIA?

Khi nhận kết quả khám sức khỏe có chỉ số men gan tăng, phản ứng đầu tiên của nhiều người là nghĩ ngay đến rượu bia. Đây là một nguyên nhân thường gặp, nhưng men gan tăng không phải lúc nào cũng do uống rượu bia.

AST, ALT, GGT và một số chỉ số liên quan có thể thay đổi vì nhiều nguyên nhân khác nhau, từ gan nhiễm mỡ, viêm gan virus, thuốc đang sử dụng cho đến vận động quá sức hoặc một số bệnh lý ngoài gan.

Vì vậy, điều quan trọng không phải là nhìn vào một con số rồi tự kết luận, mà là xác định men gan nào tăng, tăng bao nhiêu, kéo dài bao lâu và có đi kèm bất thường nào khác hay không.

Men gan là gì?

Men gan là các enzyme hiện diện trong tế bào gan và một số mô khác trong cơ thể.

Hai chỉ số thường được nhắc đến nhiều nhất là:

• ALT: liên quan nhiều hơn đến tế bào gan.
• AST: có ở gan nhưng cũng hiện diện tại cơ, tim và một số mô khác.

Ngoài ra, GGT cũng thường được kiểm tra khi đánh giá gan mật, đặc biệt trong những trường hợp nghi ngờ ảnh hưởng của rượu bia hoặc vấn đề đường mật.

Khi tế bào gan bị tổn thương hoặc chịu tác động nào đó, các enzyme này có thể tăng trong máu.

Rượu bia có làm tăng men gan không?

Uống rượu bia thường xuyên hoặc sử dụng lượng lớn trong thời gian dài có thể làm tổn thương gan và khiến một số chỉ số men gan tăng.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng khác nhau giữa từng người.

Có người uống nhiều nhưng men gan tại một thời điểm vẫn chưa tăng đáng kể. Ngược lại, có người uống rất ít hoặc hầu như không uống rượu bia nhưng xét nghiệm vẫn cho thấy men gan cao.

Vì vậy, không thể chỉ dựa vào thói quen uống rượu để giải thích mọi trường hợp men gan bất thường.

Gan nhiễm mỡ là nguyên nhân rất thường gặp

Một nguyên nhân phổ biến khác là gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa.

Người thừa cân, béo bụng, ít vận động, có mỡ máu cao, đường huyết bất thường hoặc đái tháo đường có nguy cơ cao hơn.

Điều đáng chú ý là người không béo vẫn có thể bị gan nhiễm mỡ nếu có yếu tố chuyển hóa hoặc mỡ nội tạng cao.

Do đó, khi men gan tăng, bác sĩ thường không chỉ hỏi về rượu bia mà còn đánh giá cân nặng, vòng eo, đường huyết, mỡ máu và siêu âm gan nếu cần.

Viêm gan B, C cũng có thể làm men gan tăng

Viêm gan virus là một nguyên nhân cần được lưu ý, đặc biệt ở người chưa từng biết tình trạng viêm gan B, C của mình.

Viêm gan B và C có thể tồn tại trong cơ thể nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng.

Một số người chỉ phát hiện tình cờ khi đi khám sức khỏe và thấy men gan bất thường.

Tuy nhiên, cũng cần nhớ rằng men gan bình thường không loại trừ hoàn toàn viêm gan virus. Muốn biết tình trạng nhiễm cần thực hiện các xét nghiệm đặc hiệu phù hợp.

Thuốc và thực phẩm bổ sung cũng có thể ảnh hưởng đến gan

Một số thuốc có thể khiến men gan tăng ở một số người.

Ví dụ:

• Một số thuốc giảm đau.
• Thuốc hạ mỡ máu.
• Thuốc điều trị lao.
• Một số kháng sinh.
• Thuốc chống động kinh.
• Một số sản phẩm thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung.

Điều này không có nghĩa là cứ uống các thuốc trên sẽ bị tổn thương gan.

Nhưng khi phát hiện men gan tăng, người bệnh nên cung cấp đầy đủ cho bác sĩ danh sách thuốc, vitamin, thảo dược và thực phẩm bổ sung đang sử dụng.

Không nên tự ý ngừng thuốc kê đơn chỉ vì thấy men gan tăng nếu chưa trao đổi với bác sĩ.

Vận động quá sức cũng có thể làm AST tăng

AST không chỉ có trong gan mà còn có nhiều trong cơ.

Sau một buổi tập thể thao nặng, chạy đường dài, tập gym cường độ cao hoặc lao động thể lực quá sức, AST có thể tăng tạm thời.

Trong một số trường hợp, ALT cũng có thể thay đổi.

Vì vậy, nếu vừa vận động rất nặng trước ngày lấy máu, nên báo với bác sĩ để kết quả được diễn giải chính xác hơn.

Khi men gan tăng nên kiểm tra thêm những gì?

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc:

• AST, ALT, GGT.
• Bilirubin.
• Albumin.
• Đường huyết và HbA1c.
• Mỡ máu.
• Xét nghiệm viêm gan B, C.
• Siêu âm gan – mật.
• Xét nghiệm chức năng đông máu.
• Một số xét nghiệm chuyên sâu khác khi có chỉ định.

Khi nào men gan tăng cần đi khám sớm?

Người có men gan tăng nên được đánh giá sớm nếu đi kèm:

• Vàng da, vàng mắt.
• Nước tiểu sẫm màu.
• Đau nhiều vùng hạ sườn phải.
• Buồn nôn, nôn kéo dài.
• Bụng chướng.
• Phù chân.
• Mệt nhiều bất thường.
• Men gan tăng rất cao hoặc tiếp tục tăng qua nhiều lần xét nghiệm.

Rượu bia là một yếu tố nguy cơ quan trọng đối với sức khỏe gan, nhưng không phải câu trả lời duy nhất. Khi phát hiện men gan tăng trong khám sức khỏe định kỳ, điều cần làm là tìm nguyên nhân phù hợp: gan nhiễm mỡ, viêm gan virus, thuốc, rối loạn chuyển hóa, bệnh lý đường mật hay những yếu tố khác.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người dân có thể được bác sĩ tư vấn đánh giá chức năng gan, xét nghiệm men gan, viêm gan B – C, mỡ máu, đường huyết, siêu âm gan và các kiểm tra liên quan tùy từng trường hợp.