XÉT NGHIỆM HBA1C GIÚP PHÁT HIỆN ĐIỀU GÌ?

Xét nghiệm HbA1c là một trong những xét nghiệm quan trọng giúp đánh giá tình trạng đường huyết trong cơ thể. Khác với xét nghiệm đường huyết tại một thời điểm, HbA1c phản ánh mức đường huyết trung bình trong khoảng 2–3 tháng gần đây, nhờ đó giúp bác sĩ tầm soát, phát hiện sớm tiền đái tháo đường, đái tháo đường và theo dõi hiệu quả kiểm soát đường huyết ở người đã mắc bệnh.

Đây là xét nghiệm thường được chỉ định trong khám sức khỏe định kỳ, nhất là với người có nguy cơ cao như thừa cân, béo bụng, ít vận động, có người thân mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc thường xuyên mệt mỏi, khát nước, tiểu nhiều, sụt cân không rõ nguyên nhân.

HbA1c là gì?

HbA1c là dạng hemoglobin có gắn glucose trong hồng cầu. Khi lượng đường trong máu tăng cao kéo dài, tỷ lệ HbA1c cũng tăng theo. Do hồng cầu có vòng đời khoảng 3 tháng, chỉ số HbA1c cho phép bác sĩ nhìn được “bức tranh trung bình” về đường huyết trong thời gian dài, thay vì chỉ dựa vào một lần đo đường huyết lúc đói hoặc sau ăn.

Ưu điểm của xét nghiệm HbA1c là người bệnh thường không cần nhịn ăn trước khi xét nghiệm. Kết quả giúp đánh giá nguy cơ rối loạn đường huyết ngay cả khi người bệnh chưa có triệu chứng rõ ràng.

Xét nghiệm HbA1c giúp phát hiện điều gì?

Trước hết, HbA1c giúp tầm soát tiền đái tháo đường. Đây là giai đoạn đường huyết đã cao hơn bình thường nhưng chưa đủ tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường. Nếu được phát hiện sớm, người bệnh có thể điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động, cân nặng và lối sống để giảm nguy cơ tiến triển thành bệnh.

Thứ hai, HbA1c giúp hỗ trợ chẩn đoán đái tháo đường. Theo CDC và Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ, HbA1c dưới 5,7% thường được xem là bình thường; từ 5,7% đến 6,4% gợi ý tiền đái tháo đường; từ 6,5% trở lên có thể gợi ý đái tháo đường và cần được bác sĩ đánh giá, xác nhận bằng thăm khám hoặc xét nghiệm phù hợp.

Thứ ba, với người đã mắc đái tháo đường, xét nghiệm HbA1c giúp theo dõi hiệu quả điều trị. Chỉ số này cho biết đường huyết trong vài tháng gần đây có được kiểm soát tốt hay không, từ đó bác sĩ có thể điều chỉnh thuốc, chế độ ăn, vận động và kế hoạch theo dõi phù hợp.

Khi nào nên xét nghiệm HbA1c?

Người trưởng thành nên cân nhắc xét nghiệm HbA1c trong các đợt khám sức khỏe tổng quát, đặc biệt khi có yếu tố nguy cơ như thừa cân, béo phì, vòng bụng lớn, ít vận động, ăn nhiều tinh bột – đồ ngọt, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu hoặc gia đình có người mắc đái tháo đường.

Ngoài ra, người có các biểu hiện như khát nước nhiều, tiểu nhiều, nhanh đói, mệt mỏi, nhìn mờ, vết thương lâu lành, ngứa da, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc tê bì tay chân cũng nên đi khám và làm xét nghiệm theo chỉ định của bác sĩ.

Với người đã được chẩn đoán đái tháo đường, HbA1c thường được kiểm tra định kỳ để đánh giá mức độ kiểm soát bệnh. Tần suất xét nghiệm tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe, mức đường huyết, phương pháp điều trị và chỉ định của bác sĩ.

Có phải HbA1c cao là chắc chắn mắc tiểu đường?

HbA1c cao là dấu hiệu rất đáng lưu ý, nhưng người bệnh không nên tự kết luận bệnh chỉ dựa vào một con số. Một số tình trạng như thiếu máu, bệnh lý huyết sắc tố, bệnh thận, mất máu, truyền máu gần đây hoặc thai kỳ có thể ảnh hưởng đến kết quả HbA1c. Vì vậy, bác sĩ có thể cần kết hợp thêm xét nghiệm đường huyết lúc đói, nghiệm pháp dung nạp glucose hoặc các kiểm tra khác để đưa ra kết luận chính xác.

Ngược lại, một số người có đường huyết tăng sau ăn hoặc dao động bất thường nhưng HbA1c chưa tăng rõ. Do đó, việc thăm khám và đánh giá toàn diện vẫn rất quan trọng, nhất là với người có nhiều yếu tố nguy cơ.

Thăm khám và xét nghiệm tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, xét nghiệm HbA1c có thể được chỉ định trong khám sức khỏe tổng quát, tầm soát đái tháo đường, theo dõi người có rối loạn đường huyết hoặc người đang điều trị đái tháo đường.

Thông qua kết quả xét nghiệm, bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể về tình trạng đường huyết, nguy cơ sức khỏe, chế độ ăn uống, vận động, kiểm soát cân nặng và hướng theo dõi phù hợp. Việc phát hiện sớm rối loạn đường huyết giúp người bệnh chủ động phòng ngừa biến chứng, bảo vệ tim mạch, thận, mắt, thần kinh và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Xét nghiệm HbA1c không chỉ giúp phát hiện nguy cơ tiểu đường, mà còn là công cụ quan trọng để theo dõi sức khỏe chuyển hóa lâu dài. Nếu thuộc nhóm nguy cơ hoặc có dấu hiệu bất thường, người dân nên chủ động thăm khám tại cơ sở y tế để được tư vấn và kiểm tra kịp thời.