Một năm nhiều bia rượu, thức khuya và ít vận động: Nên kiểm tra gì trước Tết?

Cuối năm là lúc nhiều người nhìn lại tài chính, công việc và kế hoạch cho năm mới. Nhưng nếu suốt một năm qua bạn thường xuyên uống bia rượu, thức khuya, ngồi nhiều và ít vận động, sức khỏe cũng đáng được “tổng kết” trước Tết. Điều đáng lưu ý là nhiều thay đổi về gan, đường huyết, mỡ máu hay huyết áp có thể xuất hiện âm thầm, trong khi bạn vẫn đi làm và sinh hoạt gần như bình thường.

Vì sao cuối năm nên kiểm tra lại sức khỏe?

Một năm với lịch sinh hoạt thất thường có thể khiến cơ thể thay đổi theo nhiều hướng:

• Tăng cân và tăng vòng eo.
• Huyết áp cao hơn trước.
• Đường huyết bắt đầu bất thường.
• Triglyceride và cholesterol tăng.
• Gan nhiễm mỡ hoặc men gan thay đổi.
• Sức bền giảm.
• Chất lượng giấc ngủ kém.

Những thay đổi này thường diễn tiến từ từ nên rất dễ bị bỏ qua.

Gan là nhóm chỉ số nên được chú ý

Bia rượu được chuyển hóa chủ yếu tại gan. Nếu sử dụng thường xuyên hoặc kéo dài, nguy cơ gan nhiễm mỡ và tổn thương tế bào gan có thể tăng.

Bác sĩ có thể cân nhắc:

• AST.
• ALT.
• GGT trong những trường hợp phù hợp.
• Bilirubin.
• Siêu âm gan khi có chỉ định.

Tuy nhiên, men gan bình thường chưa chắc loại trừ hoàn toàn gan nhiễm mỡ, và một lần men gan tăng cũng chưa đủ để kết luận nguyên nhân chỉ do rượu bia.

Đường huyết và HbA1c

Thức khuya, tăng cân, ít vận động và chế độ ăn nhiều năng lượng đều có thể ảnh hưởng chuyển hóa glucose.

Người có:

• Béo bụng.
• Tiền sử gia đình mắc đái tháo đường.
• Từng có đường huyết cao.
• Tăng huyết áp.
• Mỡ máu bất thường.

càng nên chú ý kiểm tra đường huyết.

HbA1c có thể được bác sĩ cân nhắc để đánh giá mức đường huyết trung bình trong vài tháng gần đây.

Mỡ máu dễ thay đổi sau thời gian ăn uống thất thường

Triglyceride có thể tăng rõ ở người uống nhiều bia rượu, ăn nhiều đồ chiên, ngọt hoặc tăng cân.

Bộ xét nghiệm mỡ máu thường giúp đánh giá:

• Cholesterol toàn phần.
• LDL-C.
• HDL-C.
• Triglyceride.

Kết quả cần được xem cùng huyết áp, đường huyết, hút thuốc và nguy cơ tim mạch tổng thể.

Đừng bỏ qua huyết áp, cân nặng và vòng eo

Không phải mọi điều cần kiểm tra đều nằm trong xét nghiệm máu.

Trước Tết, bạn cũng nên biết:

• Cân nặng hiện tại.
• BMI.
• Vòng eo.
• Huyết áp.
• Nhịp tim.

Nếu một năm qua vòng eo tăng rõ hoặc huyết áp cao dần, đó là tín hiệu nên điều chỉnh lối sống thay vì chỉ chờ đến khi có triệu chứng.

Thức khuya kéo dài có thể làm cơ thể “mệt giả” hay đang có bệnh?

Thiếu ngủ có thể khiến bạn:

• Mệt ban ngày.
• Khó tập trung.
• Dễ cáu gắt.
• Thèm đồ ngọt.
• Phụ thuộc nhiều hơn vào cà phê.
• Giảm sức bền.

Nhưng nếu ngủ đủ lại mà vẫn mệt, hoặc có thêm hồi hộp, khó thở, sụt cân, tăng cân bất thường, bác sĩ có thể cân nhắc kiểm tra thêm công thức máu, tuyến giáp hoặc các nguyên nhân khác.

Có cần làm một “gói xét nghiệm thật lớn” trước Tết?

Không nhất thiết. Một người 30 tuổi khỏe mạnh sẽ có nhu cầu khác với người 45 tuổi, béo bụng, uống rượu bia nhiều và từng có men gan tăng.

Danh mục nên được lựa chọn theo:

• Tuổi.
• Cân nặng.
• Lượng rượu bia.
• Bệnh nền.
• Tiền sử gia đình.
• Thuốc đang dùng.
• Kết quả xét nghiệm cũ.

Trước Tết, điều đáng kiểm tra không chỉ là “gan có sao không”, mà là toàn bộ bức tranh chuyển hóa: huyết áp, cân nặng, đường huyết, mỡ máu, chức năng gan và mức độ xuống sức của cơ thể. Biết sớm để điều chỉnh luôn dễ hơn chờ đến khi sau Tết mới thấy một chỉ số vượt ngưỡng. Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người có một năm nhiều bia rượu, thức khuya, tăng cân hoặc ít vận động có thể được bác sĩ đánh giá nguy cơ và tư vấn nhóm xét nghiệm phù hợp.