Mệt mỏi, giảm sức bền ở nam giới trung niên: Khi nào nên kiểm tra sức khỏe?

Ở tuổi trung niên, nhiều nam giới bắt đầu nhận ra mình không còn “bền” như trước: leo cầu thang nhanh hụt hơi hơn, làm việc một ngày dài dễ kiệt sức, tập thể dục mất nhiều thời gian hồi phục hoặc sáng ngủ dậy vẫn thấy mệt. Những thay đổi này có thể đơn giản liên quan đến thiếu ngủ, ít vận động hoặc áp lực công việc. Nhưng nếu mệt mỏi và giảm sức bền kéo dài, không nên chỉ quy cho tuổi tác.

Mệt do lối sống là nguyên nhân rất thường gặp

Ngồi nhiều, thức khuya, sử dụng rượu bia, tăng cân, ăn uống thất thường và ít vận động có thể khiến thể lực giảm dần.

Điều đáng nói là quá trình này thường diễn ra chậm. Người bệnh dễ quen với cảm giác:

• Đi bộ nhanh dễ mệt hơn.
• Tập thể dục nhanh xuống sức.
• Hay đau mỏi cơ.
• Khó tập trung vào cuối ngày.
• Cần nhiều cà phê hơn để duy trì tỉnh táo.

Nếu mức vận động giảm trong nhiều tháng, sức bền tim phổi và sức mạnh cơ cũng có thể giảm theo.

Tim mạch cần được nghĩ đến khi sức bền giảm rõ

Giảm sức bền không phải lúc nào cũng là “xuống phong độ”.

Cần chú ý hơn nếu khi gắng sức xuất hiện:

• Đau hoặc nặng ngực.
• Khó thở.
• Hồi hộp.
• Chóng mặt.
• Vã mồ hôi bất thường.
• Cảm giác phải dừng lại giữa chừng.

Những triệu chứng này có thể liên quan đến tim mạch và cần được đánh giá sớm, đặc biệt ở người có tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc hút thuốc.

Đường huyết, mỡ máu và cân nặng cũng ảnh hưởng thể lực

Ở nam giới trung niên, tăng vòng eo và mỡ bụng thường đi cùng nguy cơ rối loạn chuyển hóa.

Tiền đái tháo đường, đái tháo đường hoặc mỡ máu bất thường có thể chưa gây triệu chứng rõ, nhưng thường đi kèm:

• Tăng cân.
• Buồn ngủ sau ăn.
• Mệt kéo dài.
• Giảm khả năng vận động.
• Hồi phục chậm sau hoạt động thể lực.

Đây là lý do một số xét nghiệm chuyển hóa cơ bản có thể đáng cân nhắc khi sức khỏe giảm rõ so với trước.

Ngủ đủ giờ nhưng vẫn mệt: Đừng bỏ qua ngưng thở khi ngủ

Nam giới trung niên, đặc biệt người thừa cân hoặc béo bụng, có nguy cơ gặp ngưng thở khi ngủ.

Các dấu hiệu gợi ý gồm:

• Ngáy lớn.
• Người nhà thấy có lúc ngưng thở khi ngủ.
• Thức dậy đau đầu.
• Miệng khô buổi sáng.
• Buồn ngủ ban ngày.
• Khó tập trung.
• Ngủ đủ nhưng vẫn không thấy hồi phục.

Nếu có những biểu hiện này, vấn đề có thể nằm ở chất lượng giấc ngủ chứ không chỉ số giờ ngủ.

Có phải do testosterone giảm?

Testosterone có thể giảm theo tuổi, nhưng không nên quy mọi trường hợp mệt mỏi ở nam giới trung niên cho “thiếu hormone nam”.

Bác sĩ thường chỉ cân nhắc đánh giá testosterone khi có thêm các biểu hiện như:

• Giảm ham muốn.
• Rối loạn cương.
• Giảm khối cơ.
• Giảm lông tóc đặc trưng.
• Loãng xương hoặc một số dấu hiệu gợi ý khác.

Nếu cần xét nghiệm, thời điểm lấy máu và cách diễn giải kết quả cũng rất quan trọng.

Thiếu máu, tuyến giáp và bệnh lý khác cũng có thể là nguyên nhân

Mệt kéo dài và giảm sức bền còn có thể liên quan đến:

• Thiếu máu.
• Rối loạn tuyến giáp.
• Bệnh phổi mạn tính.
• Bệnh gan, thận.
• Tác dụng của thuốc.
• Stress hoặc rối loạn tâm lý.

Do đó, không nên tự bổ sung sắt, vitamin hay dùng thuốc nội tiết khi chưa biết nguyên nhân.

Nên bắt đầu kiểm tra từ đâu?

Tùy triệu chứng và nguy cơ, bác sĩ có thể cân nhắc:

• Huyết áp, cân nặng, BMI, vòng eo.
• Công thức máu.
• Đường huyết hoặc HbA1c.
• Mỡ máu.
• Chức năng gan, thận.
• Điện tim khi có chỉ định.
• Tuyến giáp hoặc testosterone khi có dấu hiệu phù hợp.
• Đánh giá giấc ngủ hoặc chức năng hô hấp nếu cần.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, nam giới trung niên có biểu hiện mệt mỏi, giảm sức bền hoặc thay đổi sức khỏe so với trước có thể được bác sĩ đánh giá theo triệu chứng, lối sống và các yếu tố nguy cơ để lựa chọn kiểm tra phù hợp.

Tuổi tác có thể làm thể lực thay đổi, nhưng không nên được dùng để giải thích mọi cảm giác xuống sức. Nếu cơ thể mệt hơn rõ rệt so với trước, điều đáng làm là tìm nguyên nhân thay vì chỉ cố thích nghi với nó.