Tiếp xúc ca não mô cầu có cần uống kháng sinh dự phòng?

Không phải tất cả những người từng ở cùng không gian với một ca não mô cầu đều cần uống kháng sinh dự phòng. Kháng sinh dự phòng chủ yếu được chỉ định cho người tiếp xúc gần, vì đây là nhóm có nguy cơ cao hơn và cần được xử trí sớm, bất kể đã tiêm vaccine não mô cầu trước đó hay chưa.

Ai được xem là người tiếp xúc gần?

Theo CDC, nhóm thường cần được đánh giá để dùng kháng sinh dự phòng gồm:

• Người sống cùng nhà.
• Người cùng phòng hoặc có tiếp xúc gần kéo dài.
• Người tại cơ sở giữ trẻ có tiếp xúc gần với ca bệnh.
• Người hôn trực tiếp với bệnh nhân.
• Người tiếp xúc trực tiếp với nước bọt hoặc dịch tiết hô hấp.
• Nhân viên y tế có tiếp xúc trực tiếp đường thở, ví dụ đặt nội khí quản hoặc hồi sức miệng – miệng mà không được bảo vệ phù hợp.

Nguy cơ đặc biệt được tính với những tiếp xúc xảy ra trong khoảng 7 ngày trước khi người bệnh khởi phát triệu chứng.

Chỉ ngồi cùng phòng có cần uống thuốc không?

Không phải lúc nào cũng cần.

Tiếp xúc thoáng qua, đi ngang qua, làm việc trong cùng tòa nhà hoặc ngồi xa bệnh nhân mà không tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết thường không được xem là kiểu phơi nhiễm nguy cơ cao.

Vì vậy, không nên tự mua kháng sinh chỉ vì nghe tin nơi làm việc hoặc trường học có một ca não mô cầu.

Việc xác định ai cần dự phòng nên do cơ quan y tế hoặc bác sĩ đánh giá dựa trên mức độ tiếp xúc thực tế.

Kháng sinh dự phòng cần dùng khi nào?

Kháng sinh dự phòng nên được dùng càng sớm càng tốt, lý tưởng trong vòng 24 giờ sau khi xác định ca bệnh chỉ điểm.

Mục tiêu là loại bỏ vi khuẩn não mô cầu đang cư trú ở vùng mũi họng và giảm nguy cơ mắc bệnh thứ phát.

Các thuốc có thể được sử dụng gồm rifampin, ceftriaxone, ciprofloxacin hoặc một số lựa chọn khác tùy tình huống, nhưng không nên tự mua và tự dùng vì lựa chọn thuốc còn phụ thuộc tuổi, thai kỳ, chống chỉ định và tình hình kháng thuốc tại địa phương.

Đã tiêm vaccine rồi có cần uống dự phòng không?

CDC khuyến cáo người tiếp xúc gần với ca bệnh não mô cầu xâm lấn vẫn nên được dự phòng bằng kháng sinh bất kể tình trạng tiêm vaccine.

Vaccine giúp giảm nguy cơ mắc bệnh do các nhóm huyết thanh được bao phủ, nhưng không thay thế hoàn toàn kháng sinh dự phòng sau một phơi nhiễm nguy cơ cao.

Sau khi uống dự phòng vẫn cần theo dõi triệu chứng

Ngay cả khi đã được dùng kháng sinh dự phòng, người tiếp xúc gần vẫn cần theo dõi sức khỏe.

Nếu xuất hiện:

• Sốt.
• Đau đầu dữ dội.
• Cứng cổ.
• Lú lẫn.
• Nôn nhiều.
• Ban xuất huyết.
• Tay chân lạnh, thở nhanh.

cần đi khám ngay.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người có tiền sử tiếp xúc với ca não mô cầu có thể được bác sĩ đánh giá mức độ phơi nhiễm và tư vấn hướng xử trí phù hợp. Nếu được xác định là tiếp xúc gần nguy cơ cao, cần dùng thuốc dự phòng theo chỉ định y tế thay vì tự mua kháng sinh.

Điểm quan trọng không phải là “có từng gặp bệnh nhân hay không”, mà là đã tiếp xúc gần đến mức nào. Với não mô cầu, đúng người – đúng thuốc – đúng thời điểm mới là cách dự phòng hiệu quả.