Tiền đái tháo đường: Giai đoạn còn nhiều cơ hội để thay đổi

Tiền đái tháo đường là tình trạng đường huyết đã cao hơn mức bình thường nhưng chưa đạt ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường. Điều đáng chú ý là phần lớn người ở giai đoạn này gần như không có triệu chứng rõ ràng. Bạn vẫn có thể đi làm, ăn uống và sinh hoạt bình thường. Nhưng nếu không thay đổi lối sống và theo dõi phù hợp, nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường type 2 sẽ tăng theo thời gian.

Vì sao tiền đái tháo đường thường bị bỏ sót?

Khác với những bệnh gây đau hoặc khó chịu rõ, tiền đái tháo đường thường diễn tiến âm thầm. Người bệnh có thể không hề:

• Khát nhiều.
• Tiểu nhiều.
• Sụt cân.
• Mệt bất thường.

Vì vậy, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện trong một lần khám sức khỏe định kỳ hoặc xét nghiệm đường huyết. Đây là lý do những người có yếu tố nguy cơ không nên chờ đến khi có triệu chứng mới kiểm tra.

Ai dễ rơi vào nhóm nguy cơ?

Nguy cơ tiền đái tháo đường thường cao hơn ở người:

• Thừa cân hoặc béo bụng.
• Ít vận động.
• Có cha mẹ hoặc anh chị em mắc đái tháo đường.
• Tăng huyết áp.
• Rối loạn mỡ máu.
• Từng có đường huyết tăng.
• Phụ nữ từng bị đái tháo đường thai kỳ.
• Ngủ ít kéo dài hoặc làm việc theo ca.
• Có lối sống ít vận động trong nhiều năm.

Tuổi càng cao, nguy cơ càng tăng, nhưng người trẻ vẫn có thể gặp tình trạng này nếu có nhiều yếu tố nguy cơ chuyển hóa.

Phát hiện tiền đái tháo đường bằng cách nào?

Bác sĩ có thể đánh giá qua các xét nghiệm như:

• Đường huyết lúc đói.
• HbA1c.
• Nghiệm pháp dung nạp glucose trong những trường hợp phù hợp.

Một kết quả hơi cao chưa nên tự diễn giải tại nhà. Bác sĩ cần xem xét điều kiện lấy mẫu, bệnh lý đi kèm, thuốc đang sử dụng và có thể cần kiểm tra lại trước khi kết luận.

Vì sao đây là “giai đoạn cơ hội”?

Ở giai đoạn tiền đái tháo đường, cơ thể chưa bước hoàn toàn sang đái tháo đường type 2.

Việc giảm cân nếu đang thừa cân, tăng vận động và điều chỉnh chế độ ăn có thể giúp cải thiện độ nhạy insulin và kiểm soát đường huyết tốt hơn.

Những thay đổi có giá trị nhất thường không quá phức tạp:

• Giảm nước ngọt và đồ uống nhiều đường.
• Hạn chế thực phẩm tinh chế.
• Tăng rau, chất xơ và nguồn đạm phù hợp.
• Duy trì vận động đều đặn.
• Giảm thời gian ngồi liên tục.
• Ngủ đủ và kiểm soát stress.
• Theo dõi cân nặng và vòng eo.

Điều quan trọng là duy trì lâu dài, thay vì kiêng khem quá mức trong vài tuần rồi bỏ cuộc.

Có phải ai bị tiền đái tháo đường cũng sẽ thành đái tháo đường?

Tiền đái tháo đường là dấu hiệu nguy cơ cao hơn, không phải lời khẳng định chắc chắn rằng một người sẽ mắc đái tháo đường.

Diễn tiến phụ thuộc vào cân nặng, mức độ vận động, chế độ ăn, di truyền, tuổi và nhiều yếu tố khác.

Chính vì thế, phát hiện sớm có ý nghĩa: còn thời gian để thay đổi hướng đi.

Có cần uống thuốc ngay không?

Không phải tất cả người tiền đái tháo đường đều cần thuốc.

Ở nhiều trường hợp, thay đổi lối sống vẫn là nền tảng chính. Bác sĩ sẽ cân nhắc thuốc ở một số nhóm nguy cơ cao dựa trên mức đường huyết, cân nặng, tuổi, bệnh đi kèm và nguy cơ tiến triển.

Không nên tự mua thuốc hạ đường huyết chỉ vì thấy xét nghiệm “hơi cao”.

Khi nào nên kiểm tra lại?

Thời điểm kiểm tra lại tùy mức độ bất thường và nguy cơ của từng người. Bác sĩ có thể hẹn theo dõi đường huyết, HbA1c, cân nặng, vòng eo, huyết áp và mỡ máu để đánh giá xu hướng thay đổi theo thời gian.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người có nguy cơ rối loạn đường huyết hoặc được phát hiện tiền đái tháo đường có thể được bác sĩ tư vấn chế độ theo dõi, điều chỉnh lối sống và danh mục xét nghiệm phù hợp