Tầm soát ung thư cổ tử cung: Đã lâu không kiểm tra nên bắt đầu lại thế nào?

Nhiều phụ nữ từng làm Pap smear hoặc xét nghiệm HPV một lần rồi sau đó bỏ quên nhiều năm. Đến khi muốn kiểm tra lại, câu hỏi thường gặp là: “Đã lâu không tầm soát ung thư cổ tử cung thì nên bắt đầu lại từ đâu?” Tin tốt là bạn không cần quá lo lắng hay làm hàng loạt xét nghiệm cùng lúc. Bước đầu tiên là xem lại tuổi, tiền sử tầm soát, kết quả cũ và các yếu tố nguy cơ, sau đó bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp.

Tầm soát ung thư cổ tử cung nhằm tìm điều gì?

Phần lớn ung thư cổ tử cung liên quan đến nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài.

Tầm soát không chỉ nhằm phát hiện ung thư, mà quan trọng hơn là tìm ra những tổn thương tiền ung thư khi người phụ nữ chưa có triệu chứng, từ đó có thể theo dõi hoặc điều trị trước khi tiến triển. WHO hiện xem xét nghiệm HPV là phương pháp tầm soát chính có hiệu quả cao.

Đã lâu không kiểm tra thì nên bắt đầu bằng HPV hay Pap smear?

Hai xét nghiệm có mục tiêu khác nhau:

• HPV test tìm sự hiện diện của các type HPV nguy cơ cao liên quan đến ung thư cổ tử cung.
• Pap smear tìm những thay đổi bất thường của tế bào cổ tử cung.

Ở nhóm tuổi phù hợp, bác sĩ có thể lựa chọn HPV test đơn thuần, Pap smear hoặc phối hợp cả hai tùy hướng dẫn áp dụng, tiền sử và điều kiện thực tế. CDC hiện nêu rằng ở nhóm 30–65 tuổi, các lựa chọn có thể gồm HPV test đơn thuần mỗi 5 năm, đồng xét nghiệm HPV + Pap mỗi 5 năm hoặc Pap smear mỗi 3 năm nếu kết quả trước đó bình thường và thuộc nhóm nguy cơ trung bình.

“Bỏ tầm soát vài năm” có phải đồng nghĩa đang nguy hiểm?

Không nhất thiết.

Việc đã lâu chưa kiểm tra không có nghĩa chắc chắn đã xuất hiện tổn thương. Tuy nhiên, nếu vượt quá khoảng thời gian tầm soát khuyến nghị, bạn nên chủ động kiểm tra lại thay vì tiếp tục trì hoãn.

Đặc biệt, phụ nữ từng có:

• HPV nguy cơ cao.
• Pap smear bất thường.
• Tổn thương tiền ung thư cổ tử cung.
• Suy giảm miễn dịch.
• HIV.
• Tiền sử điều trị tổn thương cổ tử cung.

cần được theo dõi theo lịch riêng, không nên áp dụng lịch tầm soát thông thường.

Không có triệu chứng vẫn cần tầm soát

Tổn thương tiền ung thư cổ tử cung thường không gây đau hay chảy máu ở giai đoạn sớm. Vì vậy, chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám có thể làm mất ý nghĩa phòng ngừa của tầm soát.

Ngay cả phụ nữ đã tiêm vaccine HPV vẫn cần thực hiện tầm soát theo khuyến nghị phù hợp với độ tuổi và nguy cơ.

Khi nào không nên chỉ xem là “đi tầm soát”?

Nếu đang có các biểu hiện như:

• Chảy máu âm đạo bất thường.
• Chảy máu sau quan hệ.
• Ra huyết sau mãn kinh.
• Khí hư bất thường kéo dài.
• Đau vùng chậu kéo dài.

thì mục tiêu không còn đơn thuần là tầm soát định kỳ. Người bệnh cần được khám phụ khoa để tìm nguyên nhân, và bác sĩ có thể chỉ định thêm các kiểm tra khác.

Trước khi đi kiểm tra nên chuẩn bị gì?

Nếu còn kết quả Pap smear, HPV test hoặc hồ sơ phụ khoa cũ, nên mang theo.

Bạn cũng nên nhớ hoặc ghi lại:

• Lần tầm soát gần nhất.
• Kết quả trước đó có bất thường hay không.
• Đã tiêm vaccine HPV chưa.
• Có từng điều trị tổn thương cổ tử cung không.
• Có bệnh làm suy giảm miễn dịch không.

WHO hiện khuyến nghị chương trình tầm soát dựa trên xét nghiệm HPV hiệu năng cao, với phụ nữ nguy cơ trung bình bắt đầu từ khoảng 30 tuổi; lịch cụ thể còn phụ thuộc hướng dẫn quốc gia và nguy cơ cá nhân.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, phụ nữ đã lâu chưa kiểm tra cổ tử cung có thể được bác sĩ đánh giá tiền sử phụ khoa, lần tầm soát trước và yếu tố nguy cơ để tư vấn phương pháp kiểm tra phù hợp.