Đo chức năng hô hấp có thể phát hiện điều gì mà X-quang phổi chưa chắc cho thấy?

Một người có thể chụp X-quang phổi gần như bình thường nhưng vẫn ho kéo dài, hụt hơi khi vận động hoặc cảm thấy “thở không còn khỏe như trước”. Lý do là X-quang phổi và đo chức năng hô hấp không đánh giá cùng một vấn đề. X-quang chủ yếu cho thấy hình ảnh cấu trúc của phổi và lồng ngực. Trong khi đó, đo chức năng hô hấp, thường bằng hô hấp ký, giúp bác sĩ biết luồng khí ra vào phổi có bị hạn chế hay không.

X-quang phổi nhìn thấy cấu trúc, hô hấp ký đo cách phổi hoạt động

X-quang có thể giúp phát hiện nhiều bất thường như:

• Viêm phổi.
• Tràn khí hoặc tràn dịch màng phổi.
• Một số khối bất thường.
• Tổn thương nhu mô phổi.
• Những thay đổi rõ ở phổi hoặc lồng ngực.

Nhưng một phim X-quang “không thấy bất thường đáng kể” chưa đồng nghĩa chức năng thông khí hoàn toàn bình thường.

Hô hấp ký lại trả lời một câu hỏi khác: không khí có đi qua đường thở một cách bình thường hay không?

Hen phế quản có thể không hiện rõ trên X-quang

Ở nhiều người mắc hen, X-quang phổi giữa các cơn có thể gần như bình thường.

Trong khi đó, đo chức năng hô hấp có thể phát hiện tình trạng tắc nghẽn đường thở và đánh giá sự thay đổi sau khi dùng thuốc giãn phế quản.

Điều này đặc biệt hữu ích ở người có:

• Khò khè tái diễn.
• Ho về đêm.
• Ho khi thay đổi thời tiết.
• Khó thở khi vận động.
• Cảm giác nặng ngực từng đợt.

COPD giai đoạn sớm cũng có thể cần hô hấp ký để xác định

Ở người hút thuốc lâu năm hoặc tiếp xúc nhiều với bụi, khói nghề nghiệp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính – COPD – có thể bắt đầu bằng ho, khạc đờm hoặc hụt hơi khi gắng sức.

X-quang có thể chưa cho thấy thay đổi rõ ở giai đoạn sớm.

Trong khi đó, hô hấp ký giúp đánh giá mức độ tắc nghẽn luồng khí và là một xét nghiệm quan trọng trong chẩn đoán COPD.

Đo chức năng hô hấp còn cho biết mức độ giảm thông khí

Ngoài việc phát hiện kiểu tắc nghẽn, kết quả còn có thể gợi ý:

• Dung tích phổi giảm.
• Lưu lượng khí thở ra giảm.
• Khả năng thông khí kém hơn dự kiến.
• Mức độ cải thiện sau thuốc giãn phế quản.

Khi nào nên cân nhắc đo chức năng hô hấp?

Bác sĩ có thể chỉ định khi người bệnh có:

• Ho kéo dài.
• Khò khè.
• Khó thở khi gắng sức.
• Hụt hơi tăng dần.
• Tiền sử hen.
• Hút thuốc lâu năm.
• Tiếp xúc bụi, khói hoặc hóa chất nghề nghiệp.
• Cần theo dõi đáp ứng điều trị bệnh hô hấp mạn tính.

X-quang và hô hấp ký không thay thế nhau

Đây là điểm quan trọng. Nếu nghi viêm phổi, tràn dịch, tổn thương nhu mô hoặc một bất thường về cấu trúc, X-quang có vai trò rất khác với hô hấp ký. Ngược lại, nếu người bệnh khó thở hoặc ho kéo dài nhưng hình ảnh phổi chưa giải thích được triệu chứng, đo chức năng hô hấp có thể cung cấp thêm thông tin mà X-quang không thể hiện. Trong nhiều trường hợp, hai phương pháp bổ sung cho nhau chứ không phải chọn một bỏ một.

Kết quả cần được bác sĩ diễn giải

Hô hấp ký phụ thuộc khá nhiều vào kỹ thuật thực hiện và sự phối hợp của người bệnh. Vì vậy, không nên chỉ nhìn một con số rồi tự kết luận mắc hen hay COPD.

Bác sĩ cần kết hợp kết quả với triệu chứng, tiền sử hút thuốc, nghề nghiệp, khám lâm sàng và các xét nghiệm khác khi cần.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người có ho kéo dài, hụt hơi, khò khè hoặc nguy cơ bệnh hô hấp có thể được bác sĩ đánh giá để xác định có cần chụp X-quang, đo chức năng hô hấp hay thực hiện các kiểm tra khác.

X-quang giúp nhìn cấu trúc của phổi. Đo chức năng hô hấp giúp biết phổi đang làm việc ra sao. Một hình ảnh chưa thấy bất thường không phải lúc nào cũng đồng nghĩa luồng khí và khả năng thông khí đang hoàn toàn bình thường.