Chóng mặt đơn thuần có phải dấu hiệu đột quỵ?

Chóng mặt là triệu chứng rất thường gặp và phần lớn trường hợp không phải do đột quỵ. Các nguyên nhân phổ biến hơn có thể đến từ rối loạn tiền đình, tụt huyết áp, mất nước, thiếu máu, thuốc hoặc các vấn đề ở tai trong. Tuy nhiên, một số đột quỵ ở vùng thân não hoặc tiểu não có thể biểu hiện bằng chóng mặt, mất thăng bằng và đi đứng khó. Vì vậy, điều quan trọng không phải chỉ hỏi “có chóng mặt hay không”, mà là chóng mặt xuất hiện như thế nào và có kèm dấu hiệu thần kinh nào khác không.

Chóng mặt đơn thuần thường ít gợi ý đột quỵ hơn

Nếu người bệnh chỉ cảm thấy quay cuồng khi thay đổi tư thế đầu, chẳng hạn lúc nằm xuống, trở mình hoặc ngồi dậy, cơn ngắn và giữa các cơn vẫn đi lại bình thường, nguyên nhân ở hệ tiền đình ngoại biên thường được nghĩ đến nhiều hơn.

Tương tự, cảm giác choáng khi đứng dậy nhanh có thể liên quan đến tụt huyết áp tư thế hoặc mất nước.

Nhưng chỉ dựa vào triệu chứng tại nhà vẫn không thể khẳng định chắc chắn nguyên nhân.

Khi nào chóng mặt cần nghĩ đến đột quỵ?

Cần đặc biệt cảnh giác khi chóng mặt xuất hiện đột ngột, rất dữ dội hoặc hoàn toàn khác những lần trước, nhất là khi kèm:

• Đi đứng loạng choạng, không thể giữ thăng bằng.
• Yếu hoặc tê một bên tay chân.
• Méo miệng.
• Nói khó hoặc nói đớ.
• Nhìn đôi hoặc mất thị lực đột ngột.
• Nuốt khó.
• Đau đầu dữ dội bất thường.
• Lú lẫn hoặc giảm ý thức.

Trong những trường hợp này, cần cấp cứu ngay thay vì tự uống thuốc “tiền đình” và chờ theo dõi.

Vì sao có đột quỵ không biểu hiện rõ bằng FAST?

FAST giúp nhận biết nhiều trường hợp đột quỵ qua méo mặt, yếu tay và nói khó. Tuy nhiên, đột quỵ tuần hoàn sau ở thân não hoặc tiểu não đôi khi nổi bật bằng chóng mặt, nhìn đôi, mất thăng bằng hoặc phối hợp động tác kém.

Đây là lý do hiện nay còn có cách ghi nhớ B.E. F.A.S.T., bổ sung:

• B – Balance: mất thăng bằng đột ngột.
• E – Eyes: thay đổi thị lực đột ngột.

Sau đó là Face, Arms, Speech và Time như FAST.

Người có yếu tố nguy cơ càng không nên chủ quan

Chóng mặt đột ngột cần được đánh giá thận trọng hơn ở người:

• Tăng huyết áp.
• Đái tháo đường.
• Rối loạn mỡ máu.
• Rung nhĩ hoặc bệnh tim mạch.
• Hút thuốc.
• Từng có TIA hoặc đột quỵ.
• Người lớn tuổi.

Tuy nhiên, người trẻ không có bệnh nền vẫn có thể bị đột quỵ, nên không thể dùng tuổi để loại trừ hoàn toàn.

Khi nào cần đi cấp cứu?

Cần đi viện ngay nếu chóng mặt:

• Xuất hiện đột ngột và dữ dội.
• Khiến người bệnh không thể đứng hoặc đi lại bình thường.
• Kèm yếu liệt, nói khó, méo miệng.
• Kèm nhìn đôi hoặc mất thị lực.
• Kèm đau đầu dữ dội mới xuất hiện.
• Kèm lơ mơ, ngất hoặc nôn dữ dội bất thường.

Chóng mặt đơn thuần phần lớn không phải đột quỵ. Nhưng chóng mặt đột ngột kèm mất thăng bằng, nhìn đôi, yếu tay chân hoặc nói khó là một câu chuyện hoàn toàn khác – và không nên chờ xem có tự hết hay không. Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người bị chóng mặt tái diễn nhưng không có dấu hiệu cấp cứu có thể được bác sĩ đánh giá nguyên nhân tiền đình, huyết áp, tim mạch và thần kinh để tư vấn hướng kiểm tra phù hợp.