Một năm chưa xét nghiệm máu: Những chỉ số nào đáng kiểm tra lại?

Nếu đã khoảng một năm chưa xét nghiệm máu, nhiều người sẽ băn khoăn: có cần kiểm tra lại không, và nên bắt đầu từ những chỉ số nào? Không có một danh sách xét nghiệm cố định phù hợp cho tất cả mọi người. Việc kiểm tra nên dựa trên tuổi, cân nặng, bệnh nền, thuốc đang dùng, tiền sử gia đình và những thay đổi sức khỏe trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, có một số nhóm chỉ số thường được bác sĩ cân nhắc khi đánh giá sức khỏe tổng quát.

Công thức máu: Không chỉ để tìm thiếu máu

Công thức máu giúp đánh giá hồng cầu, hemoglobin, bạch cầu và tiểu cầu.

Xét nghiệm này có thể gợi ý:

• Thiếu máu.
• Một số tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng.
• Bất thường về số lượng bạch cầu.
• Bất thường tiểu cầu.

Một người vẫn sinh hoạt bình thường nhưng có thể đã thiếu máu nhẹ mà chưa nhận ra rõ. Nếu có mệt kéo dài, chóng mặt, da xanh, kinh nguyệt nhiều hoặc chế độ ăn thiếu chất, công thức máu càng đáng cân nhắc.

Đường huyết và HbA1c

Đường huyết là một trong những chỉ số nên lưu ý, đặc biệt ở người:

• Tăng cân.
• Béo bụng.
• Ít vận động.
• Có tiền sử gia đình mắc đái tháo đường.
• Từng có đường huyết cao.
• Tăng huyết áp hoặc rối loạn mỡ máu.

Ngoài đường huyết lúc đói, bác sĩ có thể cân nhắc HbA1c để đánh giá mức đường huyết trung bình trong vài tháng gần đây.

Tiền đái tháo đường thường không gây triệu chứng rõ, nên xét nghiệm có thể giúp phát hiện thay đổi sớm hơn cảm giác cơ thể.

Mỡ máu: Một chỉ số thường “im lặng”

Cholesterol toàn phần, LDL-C, HDL-C và triglyceride có thể thay đổi mà người bệnh không hề đau hay khó chịu.

Người trên 40 tuổi, thừa cân, ít vận động, hút thuốc, uống nhiều rượu bia hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch nên đặc biệt chú ý nhóm chỉ số này.

Điều quan trọng là mỡ máu không nên được diễn giải riêng lẻ. Bác sĩ còn phải đặt kết quả trong bối cảnh huyết áp, đường huyết, tuổi và nguy cơ tim mạch tổng thể.

Chức năng gan

Các chỉ số như AST, ALT thường được sử dụng để đánh giá tình trạng tế bào gan.

Người tăng cân, có gan nhiễm mỡ, uống rượu bia thường xuyên, dùng thuốc kéo dài hoặc từng có men gan tăng có thể cần kiểm tra lại.

Tuy nhiên, men gan bình thường không phải lúc nào cũng loại trừ hoàn toàn các vấn đề về gan. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc thêm siêu âm hoặc các xét nghiệm khác.

Chức năng thận

Creatinine và mức lọc cầu thận ước tính thường được sử dụng để đánh giá chức năng thận.

Nhóm nên quan tâm hơn gồm:

• Người tăng huyết áp.
• Người đái tháo đường.
• Người cao tuổi.
• Người có bệnh thận trước đó.
• Người đang dùng một số thuốc dài ngày.

Một số bệnh thận giai đoạn sớm có thể chưa gây phù hoặc tiểu ít rõ rệt.

Có cần kiểm tra acid uric, tuyến giáp hay vitamin không?

Không phải ai cũng cần.

Acid uric có thể được cân nhắc nếu từng bị gout, đau khớp nghi gout hoặc có yếu tố nguy cơ. Xét nghiệm tuyến giáp thường phù hợp hơn khi có triệu chứng hoặc nhóm nguy cơ gợi ý. Các xét nghiệm vitamin cũng không nên làm dàn trải nếu chưa có lý do lâm sàng.

Điểm quan trọng là không biến một lần xét nghiệm máu thành một “bảng kiểm” càng dài càng tốt.

Ai nên ưu tiên kiểm tra lại sau một năm?

Nên cân nhắc sớm hơn nếu trong năm qua bạn:

• Tăng cân rõ.
• Ít vận động.
• Thức khuya kéo dài.
• Uống nhiều rượu bia.
• Có huyết áp tăng.
• Từng có kết quả bất thường.
• Có bệnh nền.
• Dùng thuốc dài ngày.
• Có tiền sử gia đình mắc bệnh chuyển hóa hoặc tim mạch.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người dân có thể được bác sĩ đánh giá nguy cơ trước khi chỉ định xét nghiệm, từ đó lựa chọn nhóm chỉ số phù hợp thay vì kiểm tra dàn trải.