Sau một giai đoạn tăng cân, có nên kiểm tra lại sức khỏe dù chưa có triệu chứng?

Tăng vài cân sau một kỳ nghỉ, một giai đoạn ít vận động hay ăn uống thất thường không phải lúc nào cũng đáng lo. Nhưng nếu cân nặng tăng rõ trong vài tháng, vòng eo lớn hơn và lối sống thay đổi kéo dài, đây có thể là thời điểm phù hợp để kiểm tra lại sức khỏe ngay cả khi bạn vẫn thấy mình hoàn toàn bình thường. Bởi điều thay đổi trước tiên đôi khi không phải là triệu chứng, mà là huyết áp, đường huyết, mỡ máu và tình trạng tích mỡ trong cơ thể.

Tăng cân không chỉ là chuyện con số trên cân

Khi cân nặng tăng, đặc biệt là tăng mỡ vùng bụng, cơ thể có thể phải điều chỉnh cách sử dụng và dự trữ năng lượng.

Ở một số người, điều này đi kèm nguy cơ:

• Đường huyết bắt đầu tăng.
• Rối loạn mỡ máu.
• Huyết áp cao hơn trước.
• Gan nhiễm mỡ.
• Giảm độ nhạy insulin.
• Thể lực giảm.

Những thay đổi này thường không gây biểu hiện rõ ngay từ đầu.

Một người vẫn đi làm, ăn ngủ và sinh hoạt bình thường nhưng các chỉ số chuyển hóa đã có thể khác đáng kể so với một năm trước.

Khi nào tăng cân đáng để kiểm tra?

Nên chú ý hơn nếu cân nặng tăng đi kèm một hoặc nhiều yếu tố sau:

• Vòng eo tăng rõ.
• Ít vận động kéo dài.
• Thường xuyên thức khuya.
• Uống nhiều rượu bia.
• Ăn nhiều đồ ngọt, thức ăn nhanh.
• Gia đình có người mắc đái tháo đường.
• Trước đây từng có mỡ máu, đường huyết hoặc men gan cao.
• Huyết áp bắt đầu tăng.

Không cần chờ đến khi khát nhiều, tiểu nhiều, mệt mỏi hoặc đau đầu mới đi kiểm tra.

Có phải tăng cân là do nội tiết?

Không phải lúc nào cũng vậy.

Phần lớn trường hợp tăng cân liên quan đến sự mất cân bằng giữa năng lượng nạp vào và tiêu hao, cùng với giấc ngủ, stress và mức độ vận động.

Tuy nhiên, nếu tăng cân nhanh bất thường hoặc đi kèm các biểu hiện như:

• Mệt nhiều.
• Sợ lạnh.
• Táo bón kéo dài.
• Phù.
• Rối loạn kinh nguyệt.
• Rụng tóc rõ.
• Yếu cơ.

bác sĩ có thể cân nhắc đánh giá thêm nguyên nhân nội tiết hoặc các bệnh lý khác.

Không nên tự làm một “bộ xét nghiệm hormone” lớn nếu chưa có chỉ định.

Nên kiểm tra những gì?

Tùy tuổi, mức tăng cân và yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể xem xét:

• Cân nặng, BMI và vòng eo.
• Huyết áp.
• Đường huyết hoặc HbA1c.
• Mỡ máu.
• Chức năng gan.
• Chức năng thận khi cần.
• Các xét nghiệm nội tiết nếu có dấu hiệu gợi ý.

Không phải ai tăng cân cũng cần làm đầy đủ tất cả xét nghiệm trên. Điều quan trọng là kiểm tra có mục tiêu.

Giá trị lớn nhất là biết cơ thể đã thay đổi đến đâu

Nếu kết quả vẫn bình thường, đó vẫn là thông tin có giá trị: bạn có một mốc mới để theo dõi và điều chỉnh lối sống sớm.

Nếu một vài chỉ số bắt đầu lệch, đây lại là thời điểm thuận lợi để can thiệp bằng ăn uống, vận động, giấc ngủ và kiểm soát cân nặng trước khi vấn đề trở nên rõ rệt hơn.

Tại Phòng khám Đa khoa Thuận Kiều, người tăng cân trong thời gian gần đây có thể được bác sĩ đánh giá nguy cơ chuyển hóa, tiền sử gia đình và lối sống để tư vấn danh mục kiểm tra phù hợp.

Tăng cân không đồng nghĩa chắc chắn có bệnh. Nhưng nếu cơ thể đã thay đổi rõ trong vài tháng, việc kiểm tra lại sức khỏe có thể giúp biết rằng thay đổi đó chỉ nằm trên chiếc cân hay đã bắt đầu xuất hiện trong các chỉ số bên trong cơ thể.